[Science News] – Publicatie van de zesde editie van het rapport “State of the World’s Plants and Fungi”
Ter gelegenheid van de publicatie van de zesde editie van het rapport State of the World’s Plants and Fungi onthullen de Royal Botanic Gardens, Kew, in samenwerking met tal van botanische tuinen wereldwijd, dat de werkelijke omvang van de biodiversiteitscrisis nog steeds sterk wordt onderschat. Tegelijkertijd luidt de opkomst van nieuwe technologieën een nieuw tijdperk in voor wetenschappelijk onderzoek. Met bijdragen van meer dan 400 wetenschappers uit 40 landen — onder wie onderzoekers van Plantentuin Meise — toont dit baanbrekende document hoe kunstmatige intelligentie (AI) en grootschalige digitalisering onmisbare bondgenoten worden in de race om de biodiversiteit te beschermen.
Planten en schimmels vormen de basis van al het leven op aarde: ze reguleren het klimaat en leveren voedsel en geneesmiddelen. Het gebrek aan betrouwbare gegevens vormt echter een ernstig risico voor huidige natuurbehoudsstrategieën. Zonder een nauwkeurige kaart van de soorten dreigen de kwetsbaarste ecosystemen over het hoofd te worden gezien. In dit kader kondigt Kew een historische mijlpaal aan: de volledige digitalisering van zijn 7,4 miljoen herbarium- en schimmelcollecties. Deze enorme databank, nu gratis online toegankelijk en verrijkt door de gezamenlijke inspanningen van internationale instellingen zoals Plantentuin Meise, biedt onderzoekers en beleidsmakers wereldwijd een ongeëvenaarde bron om de effecten van klimaatverandering te bestuderen en de geneesmiddelen van morgen te ontdekken. Ook Plantentuin Meise heeft zich, samen met vele andere zusterinstellingen, zich volop ingezet voor deze grootschalige beweging door de volledige digitalisering van haar eigen collecties — bijna 4 miljoen herbariumstalen.
“Botanische exploratie, ontdekking en natuurbehoud steunen in hoge mate op toegang tot herbariumcollecties,” bevestigt Marc Sosef, botanicus aan Plantentuin Meise en verantwoordelijk voor de Flora van Centraal-Afrika en de Flora van Gabon. “Voor dit rapport konden we informatie aanleveren over de voortgang van de digitalisering van herbariumcollecties ten dienste van onderzoek en natuurbehoud in zuidelijk Afrika en de eilanden van de westelijke Indische Oceaan (link). Deze gegevens zijn essentieel voor zowel lokaal als mondiaal onderzoek en natuurbehoud. Er blijft echter nog veel werk te verrichten om de collecties in Afrikaanse herbaria te digitaliseren en ook om voor elk specimen data over de vindplaats toe te voegen; helaas kampen deze instellingen met grote uitdagingen, zoals beperkte financiering, onvoldoende personeel en een gebrek aan fysieke en digitale infrastructuur.”
De impact van deze technologische omslag is nu al duidelijk zichtbaar. Dankzij AI konden wetenschappers acht miljoen gedigitaliseerde specimens analyseren voor de allereerste wereldwijde studie naar bloeiperiodes. De conclusie is onmiskenbaar: de klimaatverstoring heeft de natuurlijke kalender verschoven, waardoor de wereldwijde bloei in de afgelopen eeuw met gemiddeld 2,5 dagen per decennium is vervroegd. Dit verstoort de eeuwenoude relaties tussen planten en hun bestuivers.
Het rapport waarschuwt echter voor de enorme uitdagingen die nog voor ons liggen. Vandaag is minder dan 16% van alle herbariumcollecties wereldwijd gedigitaliseerd, wat leidt tot grote geografische blinde vlekken, vooral in landen van het Zuiden. Deze kennislacunes vertekenen mondiale klimaatmodellen, terwijl de taxonomie zich in een ware race tegen de klok bevindt. Meer dan 100.000 plantensoorten en meer dan 2 miljoen schimmelsoorten zijn nog volledig onbekend voor de wetenschap — en een aanzienlijk deel daarvan dreigt uit te sterven voordat ze ontdekt worden. Om dit te verhelpen, roepen wetenschappers op om traditionele ideeën over uitsterven los te laten en over te stappen op wiskundige en probabilistische modellen die in staat zijn om onzichtbare biodiversiteitsverliezen te schatten en te lokaliseren.
Quentin Groom en Sofie Meeus van Plantentuin Meise hebben onderzoek gedaan naar deze geografische blinde vlekken. Een van hun publicaties leverde een belangrijke bijdrage aan het rapport. “Ons onderzoek toont aan dat het openstellen van biodiversiteitscollecties enorme wetenschappelijke kansen creëert, maar dat de voordelen niet gelijk worden verdeeld,” leggen onze onderzoekers uit. “Digitale specimens worden meer dan ooit gebruikt, maar veel van dat onderzoek wordt nog steeds geleid vanuit het mondiale noorden. Als wiskundige modellen en AI moeten helpen om verborgen biodiversiteitsverliezen aan het licht te brengen, dan moeten ze worden ondersteund door sterke lokale capaciteit, gedeelde infrastructuur en echt gelijkwaardige samenwerking.”
Plantentuin Meise: een sterke inzet voor mondiale uitdagingen
Met haar actieve deelname aan deze internationale werkzaamheden bevestigt Plantentuin Meise haar leidende rol in het behoud van het wereldwijde plantaardige erfgoed. Geconfronteerd met de immense uitdagingen van klimaatverandering en biodiversiteitsverlies, plaatst de instelling digitale transitie en grensoverschrijdende samenwerking centraal in haar wetenschappelijke strategie.
> Link naar de publicatie (in het Engels)