[Science News] – Sporen van verdwenen botanische tuinen in het herbarium

In de rijke collecties van het Van Heurck-herbarium bewaart Plantentuin Meise honderden planten afkomstig uit levende collecties van botanische tuinen en dus niet in het wild verzameld. Sommige van deze tuinen zijn ondertussen verdwenen.

Zo bevindt zich in het deelherbarium F.W. Sieber een collectie afkomstig uit de botanische tuin van Gorenki. Deze private botanische tuin werd gesticht door Alexey Kirillovich Razumovsky (1748 - 1822), lid van een rijke Russische familie en senator en minister van onderwijs onder Catharina II van Rusland.

Hij erfde een immens landgoed van 730 ha in Gorenki, een buitenwijk van Moskou en liet er vanaf 1778 een paleis bouwen. Hij liet een park aanleggen in Engelse stijl en bouwde 42 serres waaronder een palmenserre met een hoogte van 12 m. De levende verzameling telde in 1812 meer dan 8000 planten. De Duitse botanicus Friedrich Ernst Ludwig Fischer (1782 - 1854) was verantwoordelijk voor de aanleg van de tuin en werd later benoemd tot directeur. Een functie die hij uitoefende tot het overlijden van Razumovsky in 1822.

Het landgoed fungeerde ook als onderzoeksinstelling, met een rijk herbarium (o.a. de collectie van Pallas) en de belangrijkste natuurwetenschappenschappelijke bibliotheek van het Russische Rijk.

Razumovsky huurde botanisten in om plantenmateriaal te verzamelen en te bestuderen. Zelf heeft hij nooit verzameld of gepubliceerd.

Na zijn dood werd het grootste deel van het herbarium en de bibliotheek overgebracht naar de botanische tuin van St. Petersburg. De tuin werd niet langer onderhouden en uiteindelijk verkaveld. De rijke collectie aan planten verdween. Het paleis deed later dienst als papierfabriek, weeshuis, sanatorium en militair hospitaal. Vandaag is het gebouw in verval, hoewel het een beschermd monument is.

De planten in het herbarium Van Heurck zijn bijna allemaal afkomstig uit de serres van de tuin. Henri Van Heurck verwierf een groot deel van zijn herbarium door een aankoop in 1867. Wellicht zijn deze specimens zo in ons land terechtgekomen. Het zijn niet enkel wetenschappelijke collectiestukken, maar ook historisch belangrijke specimens. 

Portret van Alexey Kirillovich Razumovsky door Ludwig Guttenbrunn (1750 - 1819)	Eerste type van etiket (blauw papier): Mimosa lebbeck L., Melius specimen mittem is iterum floret. Hrt Gornk (‘Ik zal een beter exemplaar sturen als deze opnieuw bloeit’).	Titelblad van de catalogus van de planten uit de collectie van Razumovsky samengesteld door F. E. L. Fischer en uitgegeven in 1812.

Tweede type van etiket: Campanula cephalotes Fisch. ex Schrank; een klokje uit Oost-Azië. H. Gorenk.	Het landgoed te Gorenki gezien vanaf de vijver. Onbekende kunstenaar, tussen 1823 en 1839. (Tropinin Museum, Moskou)