Expo: Paradise Lost? 200 jaar visie op natuur en architectuur

“Paradise Lost?” neemt de bezoeker mee naar de 19de eeuw, een periode van grensverleggende ontdekkingen, exotische planten en visionaire architectuur. Het is de tijd waarin glas en ijzer samen een nieuwe wereld vormden: een moderne Tuin van Eden. De tentoonstelling brengt een eerbetoon aan Alphonse Balat, de meester van glas en ijzer en inspirator van Victor Horta. Zijn serres en paviljoenen waren zowel esthetische als technische meesterwerken. De Balatkas (Kroonserre) in Plantentuin Meise was zijn eerste grote realisatie, gevolgd door iconen zoals de Koninklijke Serres van Laken.

De expo stelt een actuele vraag centraal: Zijn we onze band met de natuur verloren, of herontdekken we die in onze hedendaagse manier van bouwen, wonen en leven?

Over een tijdspanne van 200 jaar — bijna even lang als België bestaat — toont de tentoonstelling de impact van Balat op zowel de architectuur als onze kijk op de natuur.

Waarom deze expo bezoeken?

• Historische iconen: Ontdek de Balatkas, het eerste meesterwerk van de architect, midden in Plantentuin Meise.
• Uniek archiefmateriaal: De chronologisch opgebouwde tentoonstelling toont gedigitaliseerde architectuurplannen uit het Koninklijk Archief en zeldzame stukken uit internationale archieven. De serrebouw in Europa en België vormt de rode draad, met de Koninklijke Serres van Laken als hoogtepunt.
• Artistieke dialoog: De expo brengt een samenwerking met François Schuiten, de familie van kunstenaar Piet Bekaert en kunstenaar-curator Hans Soenen. Hun werk vormt een hedendaagse reflectie op Balat’s erfenis.

‘Paradise Lost’?, de tentoonstelling in drie delen

Deel 1: De Glazen Revolutie

Dit deel belicht het ontstaan van het Belgische exotisme vanaf 1825. Via 32 monumentale wanden reist de bezoeker door de geschiedenis van de serrebouw: van de eerste experimenten met glas en ijzer en de introductie van exotische planten tot internationale iconen zoals het Crystal Palace en de Koninklijke Serres van Laken.

Deel 2: Ode aan de Wintertuin : Inspired by Balat

Kunstenaars brengen een visueel indrukwekkend eerbetoon aan Balat’s architectuur. Op drie meter hoge prints van hun kunstwerken tonen zij hoe het licht, ritme en elegantie in zijn werk blijven inspireren.

Deel 3: Bouwen aan de Toekomst

De blik verschuift naar het heden naar de toekomst. Toonaangevende architectuurstudio’s tonen hun visie op de relatie tussen mens, natuur, technologie en architectuur. Centrale vraag: Is het paradijs verloren gegaan, of bouwen we aan nieuwe biotopen waarin wonen en natuur opnieuw centraal staan?

Dit deel onderzoekt de hernieuwde maatschappelijke interesse voor serres, raampartijen en licht als verbindende elementen tussen wonen, natuur en architectuur.

Achter de schermen

Aan de tentoonstelling ging bijna twee jaar voorbereiding vooraf. Het multidisciplinaire team bestond uit:

• Donatienne de Séjournet, auteur van publicaties over architectuur en tuinkunst
• Denis Diagre, historicus en archivaris van Plantentuin Meise
• Koen Es, directeur publiekswerking van Plantentuin Meise

Zij ontwikkelden het inhoudelijke kader in samenwerking met François Schuiten, de familie van Piet Bekaert en kunstenaar-curator Hans Soenen, ook projectverantwoordelijke, voormalig docent industrieel ontwerpen. 

Praktische informatie

Locaties in Plantentuin Meise:

• Frankliniapaviljoen (Groene Ark)
• Citrus Oranjerie
• Balatkas (Kroonserre)

Periode:

5 september – 25 oktober 2026