[Science News] – Burgerwetenschappers helpen zoeken naar uitheemse landplatwormen in Plantentuin Meise
Op 27 juni organiseerde Plantentuin Meise, samen met Het Instituut voor Natuur- en Bosonderzoek (INBO), een BioBlitz voor landplatwormen in het kader van het Europese OneSTOP-project. Dit is een korte, intensieve zoektocht waarbij onderzoekers en vrijwilligers samen de aanwezigheid van deze uitheemse landplatwormen in kaart brengen. Voor de opzet van de activiteit werd gebruikgemaakt van het concept van FlatwormWatch, een burgerwetenschapsinitiatief van het Nationaal Wetenschappelijk Secretariaat voor Invasieve Uitheemse Soorten (NSSIAS), dat burgers betrekt bij de monitoring van invasieve landplatwormen in België.
Landplatwormen zijn roofdieren die zich voeden met onder andere regenwormen en andere bodemdieren. Verschillende uitheemse soorten zijn via de internationale plantenhandel in Europa terechtgekomen en breiden zich langzaam uit. Omdat ze een impact kunnen hebben op het bodemleven en de biodiversiteit, volgen wetenschappers hun verspreiding nauwgezet op. Ze reizen vaak onopgemerkt mee in de vochtige potgrond van sierplanten, waardoor ook particulieren kunnen bijdragen aan hun verdere verspreiding.
De voormiddag begon met een korte introductie over de biologie van landplatwormen en de doelstellingen van het OneSTOP-project. De deelnemers leerden hoe ze deze dieren kunnen herkennen, waarom het belangrijk is om ze te monitoren en hoe burgerwetenschap kan bijdragen aan wetenschappelijk onderzoek.
Vervolgens trokken de deelnemers het Plantenpaleis in. Serres vormen een belangrijke onderzoekslocatie, omdat het warme en vochtige klimaat tropische soorten de kans geeft om zich te vestigen. Onder bloempotten, stenen en ander vochtig materiaal zochten ze naar landplatwormen die zich overdag goed verborgen houden. Elke waarneming – of er nu wel of geen platworm werd gevonden – levert waardevolle informatie op over de verspreiding van deze soorten. Tijdens de BioBlitz werden verschillende soorten landplatwormen waargenomen. Hoewel de volledige determinatie nog door experten bevestigd moet worden, werd de hamerhoofdlandplatworm (Bipalium kewense) met zekerheid waargenomen.
FlatwormWatch bewijst hoe onmisbaar burgerwetenschappers zijn. Dankzij de hulp van vrijwilligers kunnen onderzoekers op veel meer plekken tegelijk data verzamelen. Samen maken ze hét verschil voor biodiversiteitsonderzoek.
De verzamelde waarnemingen dragen bij aan het Europese Horizon Europe-project OneSTOP, dat zich richt op de preventie, vroege detectie en het beheer van invasieve uitheemse soorten. Elke waarneming helpt onderzoekers om de verspreiding van uitheemse landplatwormen beter in kaart te brengen en zo de impact van deze soorten op onze biodiversiteit beter te begrijpen en te beperken.
Ook burgers kunnen helpen. Door de onderkant van nieuwe bloempotten of de potgrond van pas aangekochte planten even te controleren op landplatwormen, kunnen nieuwe introducties sneller worden opgemerkt. Een melding via FlatwormWatch levert onderzoekers waardevolle informatie op én helpt de verspreiding van deze invasieve soorten in te perken.
Bedankt aan alle deelnemers voor hun enthousiasme en hun waardevolle bijdrage aan dit onderzoek. Samen helpen we de verborgen biodiversiteit onder onze voeten beter te begrijpen.
