Masterplan en strategie
Strategie Wetenschappelijke Collecties 2026-2035
In maart 2026 publiceerde Plantentuin Meise haar Strategie Wetenschappelijke Collecties 2026–2035. Deze strategie beschrijft een toekomstgericht en ambitieus plan voor het beheer, de bewaring en de verdere ontwikkeling van de wetenschappelijke collecties in het komende decennium.
Met meer dan 225 jaar geschiedenis beheert de Plantentuin een unieke en diverse collectie, waaronder levende planten, zaden, herbariumspecimens, moleculaire stalen, bibliotheekbronnen en archieven. Deze collecties vormen een essentiële basis voor wetenschappelijk onderzoek naar plantendiversiteit en natuurbehoud wereldwijd. Ze dragen bij aan het begrijpen en aanpakken van mondiale uitdagingen zoals klimaatverandering, biodiversiteitsverlies en voedselzekerheid, en ondersteunen internationale engagementen, waaronder het Global Biodiversity Framework en de EU-biodiversiteitsstrategie voor 2030.
In het afgelopen decennium is aanzienlijke vooruitgang geboekt in de digitalisering van de collecties. Inmiddels zijn drie miljoen herbariumspecimens online toegankelijk via platforms zoals de Global Biodiversity Information Facility (GBIF). Voortbouwend op deze resultaten richt de nieuwe strategie zich op het verder verbeteren van de toegankelijkheid, het duurzaam behoud en de wetenschappelijke relevantie van de collecties.
De strategie bevestigt tevens de langdurige partnerschappen van Plantentuin Meise in Centraal-Afrika. De Plantentuin ondersteunt er de restauratie en digitalisering van belangrijke collecties en draagt bij aan de versterking van de regionale capaciteit voor biodiversiteitsonderzoek.
De strategie is opgebouwd rond vijf kernambities:
- Versterken van de impact van onze collecties voor onderzoek, natuurbehoud en beleidsvorming: focus op taxa en regio’s waarin de Plantentuin specifieke expertise heeft,en integratie van technologieën zoals DNA-sequencing en kunstmatige intelligentie.
- Veiligstellen van de collecties voor toekomstige generaties: modernisering van collectie-infrastructuur, verbetering van conserveringsstandaarden en implementatie van een uniform en geïntegreerd collectiebeheersysteem.
- Uitbreiden van de wereldwijde toegang tot collecties en collectiegegevens: versnelling en opschaling van digitaliseringsactiviteiten, verbetering van de online beschikbaarheid en versterking van datacuratie en interoperabiliteit.
- Het publiek betrekken bij biodiversiteit via de collecties: ontwikkeling van nieuwe tentoonstellingen en interactieve platforms om een breed publiek met de collecties te verbinden en het maatschappelijk begrip van biodiversiteit te versterken.
- Versterken van onze positie als wereldwijd expertisecentrum voor collecties, data en internationale samenwerking: verdere uitbouw van expertise in biodiversiteitsinformatica, duurzaam collectiebeheer en internationale partnerschappen.
Met deze strategie versterkt Plantentuin Meise haar rol als toonaangevende onderzoeksinstelling en als betrouwbare beheerder van biodiversiteitskennis, ten dienste van wetenschap en samenleving.
Lees de volledige strategie hier.
Masterplan: Respect voor het verleden en investeren in de toekomst
Sinds 2014 wordt de Plantentuin beheerd door de Vlaamse overheid als Agentschap Plantentuin Meise. Via een nieuw masterplan met een uitgebreid investeringspakket en het hefboomproject Plantentuin Meise 2.0 stoomt de Plantentuin zich klaar voor de toekomst. De werkzaamheden lopen over een periode van meer dan 10 jaar.
In een eerste fase werd geïnvesteerd in een nieuwe bezoekersinfrastructuur. Sinds juli 2021 verwelkomt de Plantentuin zijn bezoekers langs twee volledig vernieuwde ingangszones, ingang Keizerin Charlotte en ingang Meise-Dorp. We vernieuwden signalisatie en bewegwijzering doorheen het domein, het wandelaanbod en er kwam een knooppuntennetwerk waarmee de bezoeker zich kan oriënteren.
De 19de eeuwse Eredreef werd gerestaureerd en herplant met watercipressen. Heel wat nieuwe tuinen zetten onze collecties in de verf: de Rozentuin, de Middeleeuwse Tuin en de Geuren-en Kleurentuin vlakbij ingang Keizerin Charlotte, de formele Kasteeltuin aan het eind van de Eredreef, de Culinaire Tuin in de ommuurde tuin van de Oranjerie. In 2022 openden we een nieuwe Eilandtuin in de kasteelvijver.
We dragen ook zorg voor ons Erfgoed. De diverse folly’s in het domein, relicten van het 19de eeuwse Engelse Landschapspark frissen we stap voor stap op. Het Plantenpaleis werd volledig gerenoveerd en voorzien van nieuwe duiding voor onze bezoekers. Een prachtige vijver en mooie borders vervolledigen het plaatje. In dezelfde periode werd gestart met de bouw van een nieuw kassencomplex voor onze plantencollecties. Deze Groene Ark en het nabijgelegen dienstgebouw, waarin de zadenbank gehuisvest is, werden voltooid in 2024.
Biodiversiteit en duurzaamheid zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Duurzaamheid is dan ook een rode draad doorheen alle investeringen. Bij elke renovatie wordt gebruik gemaakt van state-of-art technologie en wordt er bijzondere aandacht besteed aan energiezuinigheid en hernieuwbare materialen.
De afgelopen jaren werd er daarnaast geïnvesteerd in de opvang en het gebruik van regenwater in het domein. Met onze regenwateropslag hebben we intussen meer dan 1 miljoen liter regenwater tot onze beschikking voor het gieten van onze plantencollecties. De Plantentuin streeft ernaar om CO₂-neutraal te worden tegen 2050. Zo efficiënt mogelijk verwarmen is dus de boodschap.
In een volgende fase renoveren we het Stookgebouw en bouwen we daaraan aansluitend een nieuw technisch gebouw. In de Pachthofzone werd een publieksrestaurant met dakterras gerealiseerd. Ook de parking, inclusief fietsenstalling, komt aan bod.
Tenslotte zal ook het Herbariumgebouw worden gerenoveerd: het huis van onze omvangrijke bibliotheek en herbarium én de plek waar het merendeel van ons onderzoek plaatsvindt. Samen met de renovatie van de Oranjerie ronden ze een indrukwekkend investeringsprogramma af. Als kers op de taart, en omdat het nodig zal zijn na alle werken, wordt ook de wegenis in de Plantentuin vernieuwd.