Plantentuin Meise
Nieuwelaan 38
1860 Meise – België

T +32 2 260 09 20
info@plantentuinmeise.be
www.plantentuinmeise.be
Persbericht

Uitgestorven gewaande plant herontdekt dankzij digitaal herbarium 
 
 
 
Meise – 11 april 2019Sinds maart vorig jaar, is een deel van het gigantische herbarium van Plantentuin Meise online raadpleegbaar voor iedereen. Plantkundigen, zowel professionelen als gepassioneerde liefhebbers vinden sindsdien hun weg naar deze digitale herbariumcollectie. Zo ook Annelies Jacobs van Natuurpunt. Haar oog viel op een herbariumexemplaar van het in België uitgestorven gewaande knarkruid uit 1866. Ze bezocht met Steven Jacobs de plek waar deze plant werd verzameld en ja hoor, daar was tot ieders vreugde na meer dan 150 jaar nog steeds een relictpopulatie van deze soort aanwezig!

De herbariumcollectie van Plantentuin Meise is een belangrijke maar onderschatte informatiebron voor historische plantengegevens, dit blijkt ook uit dit succesverhaal. Na een grootschalige digitalisatie van een deel van het immense herbarium dat bijna vier miljoen specimens telt, werden vorig jaar meer dan 1,2 miljoen gedroogde planten online geplaatst, waaronder 300.000 Belgische specimens. Ze zijn sindsdien vrij raadpleegbaar via www.botanicalcollections.be. Dit kan dus tot mooie ontdekkingen leiden...



Het verhaal van de herontdekking

In de zomer van 2018 bekijkt Annelies Jacobs van Natuurpunt enkele beelden uit het digitaal herbarium van Plantentuin Meise. Haar aandacht gaat naar een herbariumexemplaar van knarkruid (Polycnemum majus) uit het herbarium van G. Dens, verzameld op 4 september 1866. Het betreft een soort die sinds 1946 op het Belgisch grondgebied als uitgestorven werd beschouwd. Maar er staat nog meer op het etiket. Het exemplaar werd verzameld door  door F. Crépin, specialist van de Belgische flora en voormalig directeur van de Plantentuin. Ook de exacte vindplaats is vermeld: “Côteaux schisteux. Rochefort, au lieu-dit le Tige”.   
 

Een kleine zoektocht levert als resultaat dat de plaatsnaam 'Le Tige' nog steeds als toponiem wordt gebruikt in Rochefort. Op 9 september 2018 werd daar dan ook na een minutieuze zoekactie het uitgestorven gewaande knarkruid aangetroffen. Het habitat was er blijkbaar nauwelijks gewijzigd de laatste 150 jaar. Het grootste deel van de relictpopulatie van het knarkruid droeg op het ogenblik van de vondst rijpe zaden. Een staal van een 30-tal zaden werd als veiligheidsmaatregel meegenomen om op te slaan in de zadenbank van Plantentuin Meise. Deze kunnen later ingezet worden mocht het nodig zijn om de soort te herintroduceren.  
De herontdekking van deze soort, dankzij het digitaal herbarium botanicalcollections.be, toont het belang aan van een herbarium als referentiecollectie voor historische gegevens. Men kan dus op basis van de etiketgegevens de historische maar soms ook de huidige vindplaats van soorten achterhalen.

Naar aanleiding van deze vondst verscheen zopas een artikel in Dumortiera, het wetenschappelijk tijdschrift van het Agentschap Plantentuin Meise en de Koninklijke Belgische Botanische Vereniging:

  • A. Jacobs & S. Jacobs, Rediscovery of Polycnemum majus (Amaranthaceae) in Belgium due to a 152 year old herbarium specimen [Dumortiera 114/2019 : 3-7] : https://doi.org/10.5281/zenodo.2621176

 
 
Info Pers

Meer info: Ivan Hoste, 02 260 09 59, ivan.hoste@plantentuinmeise.be
Fotolink: https://drive.google.com/drive/folders/1Rv6X5cJz0pUqhF-nSw7giNb5CxK1XEEd?usp=sharing 
Kader 1: Van Botanicalcollections tot DoeDat

Een paar jaar geleden werden 1,2 miljoen herbariumspecimens van Plantentuin Meise gedigitaliseerd. Tijdens deze eerste grote digitalisatie werd onder meer prioriteit gegeven aan alle in België verzamelde planten. Sinds maart 2018 is een deel van deze beelden consulteerbaar via het platform www.botanicalcollections.be. Dit jaar startte een nieuw digitalisatieproject, gefinancierd door de Vlaamse overheid. Het opzet is om nog eens 1,4 miljoen herbariumexemplaren te digitaliseren.

Een tweede platform, met de naam DoeDat.be,  versterkt het initiatief. De etiketgegevens die te zien zijn op de digitale beelden bevatten heel wat informatie die in een databestand moeten overgezet worden. Hiervoor doet de Plantentuin beroep op zoveel mogelijk mensen met een klein beetje vrije tijd om de etiketgegevens in te voeren. En deze manier van crowdsourcing blijkt goed te werken.  

Kader 2: een woordje over het knarkruid

Het knarkruid of Polycnemum majus is een eenjarige plant van de Amarantfamilie. Het plantje wordt 5 tot 30 cm hoog en heeft meerdere stengels, dicht bij de grond. In Noordwest-Europa is de bloeiperiode van juli tot oktober. Knarkruid verkiest een open en droog habitat, een kalk-, zand- of grindbodem, zoals extensief beheerde akkers en open grasland.

 

Het verspreidingsgebied loopt van het Middellandse Zeegebied over Midden- en Oost-Europa tot het Midden-Oosten en Centraal-Azië. In ons land was de soort sinds 1946 officieel verdwenen verklaard. De enige gedocumenteerde vindplaats in Vlaanderen bevond zich in Lanaken (1865 en 1866). Andere historische vindplaatsen in Wallonië, langs de Maas, betroffen de gemeenten Rochefort, Éprave, Han-sur-Lesse, Belvaux, Ave-et-Auffe, Genîmont en Lavaux-Saint-Anne. De herontdekte populatie ligt dicht in de buurt van het natuurreservaat 'Tige d'Éprave', naast de weg tussen Éprave en Rochefort.

 
Kader 3: Dumortiera

Het botanische tijdschrift DUMORTIERA publiceert bijdragen – in het Nederlands, Frans of Engels – over de flora en vegetatie van België en de aangrenzende gebieden: vaatplanten, mossen, korstmossen, algen, paddenstoelen. De thema’s die aan bod komen omvatten de evolutie van de inheemse en niet-inheemse flora, revisies van moeilijke of miskende groepen, sleutels als aanvulling bij de FLORA VAN BELGIË, resultaten van inventarisaties, korte mededelingen, enz. Het is een uitgave van Plantentuin Meise en de Koninklijke Belgische Botanische Vereniging.

Meer weten: https://www.plantentuinmeise.be/nl/overig/Dumortiera (gratis online abonnement)
 


 
 
Copyright © 2019 Meise Botanic Garden, All rights reserved
You are receiving this email because you are in the press contact list of Meise Botanic Garden

Our mailing address is:
Meise Botanic Garden
Nieuwelaan 38
1860 Meise
Belgium

Want to change how you receive these emails?
You can update your preferences or unsubscribe from this list

*|IF:REWARDS|* *|HTML:REWARDS|* *|END:IF|*