nr. 45, lente 2016

Nieuws uit de Plantentuin

Niet te missen

Plant in de kijker

De Tuinwinkel

Er groeit iets in Meise!
Musa is de wetenschappelijke naam van de bananenplant.


  • Kringlooptuinieren

In een eerdere Musa berichtten we al eens over de samenwerking met het project Compostkracht. Dit project is een samenwerkingsverband van een afvalintercommunale (Incovo) en de provincie Vlaams-Brabant. Het project wil kringlooptuinieren stimuleren en zo minder tuinafval produceren. In februari hebben we met Compostkracht een workshop georganiseerd voor onze vrijwilligers. In die workshop is een begin gemaakt om in wild Meise takkenwallen te bouwen en een oude vervallen takkenwal op te knappen. Incovo heeft dezelfde workshop aan zijn publiek aangeboden. Ook werden nadarhekkens met wilgentenen ingevlochten, om ze zo een vriendelijke en natuurlijke uitstraling te geven. De takkenwallen bestaan uit een dubbele rij kastanjehouten palen waartussen snoeihout gestapeld wordt. Reeds in de prehistorie gebruikte de mens soortgelijke afsluitingen om vee of gewassen te beschermen. Een takkenwal heeft een natuurlijke uitstraling en biedt mogelijkheid om veel snoeiafval ter plaatse te verwerken in plaats van het af te voeren. Voor de biodiversiteit is al dat dode hout een goede zaak. Het verhoogt de aantrekkelijkheid van de tuin voor tal van diersoorten zoals insecten, padden, egels en kleine zangvogels. Ook mossen, varens en zwammen profiteren ervan. Je kan de takkenwallen bewonderen in Wild Meise.



  • Tevredenheidsenquête Musa

In december 2015, een moment dat samenviel met ons tienjarig bestaan, verzonden we een tevredenheidsenquête naar jullie, de abonnees van de Newsletter Musa. 408 personen op een totaal van 2800, ofwel 15 %, namen deel aan deze enquête. Meer dan ¾ van de respondenten (77%) zijn ouder dan 50 jaar en leerden de nieuwsbrief kennen via onze website. Een grote meerderheid leest Musa grondig: 62% doet dit systematisch en 34% op regelmatige basis. Musa scoort ook hoog tot zeer hoog qua tevredenheid op het vlak van lengte, de relevantie van de behandelde onderwerpen, de schrijfstijl en het niveau van de popularisering. Het globale niveau haalt dus met een grote meederheid een score van hoog tot zeer hoog op gebied van tevredenheid. Dit sterkt ons in de redactionele keuzes die we maken. Over het algemeen worden alle rubrieken ‘altijd’ gelezen of ‘meestal’. Enkel de rubriek van de ‘Tuinwinkel’ scoort hier beduidend minder goed. In 60% van de gevallen ontdekten de abonnees de Plantentuin door het lezen van MUSA en 56% heeft MUSA al aangeraden aan vrienden en/of familie. Wat de frequentie van verschijnen betreft: ongeveer de helft (46 %) kiest voor de huidige uitgave, nl driemaandelijks, terwijl iets meer dan de helft liever opteert voor een maandelijkse uitgave. Daarentegen kennen maar weinig personen de Facebookpagina van de Plantentuin en 87% is er helemaal geen voorstander van om deze manier van communiceren te gebruiken i.p.v. de nieuwsbrief. Bij de vrije antwoorden kregen we verschillende suggesties. We zullen deze met de grootste zorg behandelen. We willen iedereen die meedeed aan deze tevredenheidsenquête hartelijk bedanken. Je kan de cijfers online raadplegen.


 

  • Amorphophallus: Opnieuw in bloei!

Enkele weken geleden verheugde de Plantentuin zich op een geweldige gebeurtenis: een nieuwe bloei van de reuzenaronskelk (Amorphophallus titanum), een zeldzame plant, afkomstig uit het tropische regenwoud van Sumatra. De plant doet de naam ‘reus’ alle eer aan, want het is inderdaad de grootste ‘bloem’ ter wereld. Het schutblad is opengegaan op 8 maart om 12 u. ’s middags. Op dat moment mat de bloeiwijze 145 cm wat een stuk minder is dan bij de vorige bloeiperiodes (235 cm in maart 2011 en 244 cm in juli 2013). Dit is normaal, gezien deze plant veel jonger is en het dus ook om een veel kleinere knol gaat. Je kon de zeer karakeristieke geur van rottend vlees vooral de eerste avond ruiken in de warme en vochtige atmosfeer van de tropische serre. In het totaal kregen we meer dan 2700 bezoekers over de vloer die de ‘bloem’ kwamen bewonderen. De reuzenaronsklek bloeide al enkele keren in de Plantentuin (het ging hier wel over een andere plant): in augsutus en september 2008, in maart 2011 en in juli 2013. Dit betekent vooral dat de groeicondities voor de reuzenaronskelk optimaal zijn in de Plantentuin! Op dit moment is de bloeiwijze verwelkt en is het waarschijnlijk weer een paar jaar wachten op een volgende bloei...alhoewel, wie weet beslist één van de ander knollen om eerder te gaan bloeien...? Wil je op de hoogte gehouden worden van een volgende bloei? Klik op de volgende link en vul het formulier in.

  • Een nieuwe soort kiezelwier

Algoloog Prof. Dr. Bart Van de Vijver van het Agentschap Plantentuin Meise ontdekt een nieuwe kiezelalgensoort bij het uitvoeren van een onderzoeksopdracht voor de Vlaamse MilieuMaatschappij (VMM). Deze soort, die nieuw is voor Vlaanderen, kreeg de naam Navicula flandriae. Hij deed zijn ontdekking samen met een Nederlandse collega, toen ze stalen onderzochten van enkele rivieren in de provincie Oost-Vlaanderen. Dit onderzoek gebeurde in het kader van de monitoring van de waterkwaliteit van onze Vlaamse rivieren en beken. De Europese Unie verplicht namelijk alle lidstaten om een goede kwaliteit te bereiken in de waterlopen op hun grondgebied. Om deze waterkwaliteit te analyseren, moeten verschillende organismen in de rivieren en beken onderzocht worden. Kiezelalgen zijn microscopisch kleine wiertjes die in het water leven maar ze vormen een belangrijk aandeel van het leven in deze waterlopen. Deze algjes worden gekenmerkt door hun klein uitwendig skeletje opgebouwd uit siliciumdioxide. Ze zijn erg gevoelig aan de veranderingen in hun leefomgeving. Op basis van de samenstelling van de algenpopulatie kan de kwaliteit van het water afgeleid worden. Navicula flandriae werd aangetroffen in enkele rivieren en kanalen in het Meetjesland. In het verleden werd de soort waarschijnlijk verward met andere, meer voorkomende soorten. Gedetailleerd microscopisch onderzoek met behulp van de rasterelektronenmicroscoop van de Plantentuin, heeft nu de verschillen aangetoond. Hierdoor kon Van de Vijver de soort als een nieuwe soort voor de wetenschap beschrijven. Omdat deze soort tot op heden enkel nog maar in Vlaanderen werd aangetroffen, kreeg ze de naam Navicula flandriae.

  • De Musaceae van Zuidoost-Azië onder de loep

Steven Janssens en Filip Vandelook, beide als onderzoeker verbonden aan Plantentuin Meise, publiceerden recent de resultaten van hun onderzoek aan Musaceae (“bananenplanten”) uit Zuidoost-Azië in het tijdschrift New Phytologist. Hun onderzoek legde het verband bloot tussen de verspreiding en diversiteit van de bananenfamilie enerzijds en de geologische en klimatologische geschiedenis van de regio anderzijds. Er valt een duidelijk onderscheid te maken tussen de situatie in het noorden en die in het zuiden van het gebied. Indo-Birma, het noordelijke deel van Zuidoost-Azië, kent een zeer grote verscheidenheid aan bananensoorten. Deze regio werd de voorbije 23,3 miljoen jaar gekenmerkt door een zeer stabiel warm en vochtig klimaat. Hierdoor konden loofwouden – en ook de bananenplanten – zich ononderbroken ontwikkelen. In het zuiden (Maleisië) daarentegen was het klimaat aan sterke schommelingen onderhevig. Hierdoor ontstonden droge habitats die minder geschikt zijn voor de bananenplant. Binnen Indo-Birma kan nog een verder onderscheid gemaakt worden tussen het noorden van dit gebied, waar de diversiteit zéér groot is, en het zuiden, waar zeer recente klimatologische schommelingen de ontwikkeling van bossen én van de biodiversiteit binnen de Musaceae belemmerde. Dit duidelijke verband tussen klimaat en de biodiversiteit binnen de bananenfamilie leidt onvermijdelijk tot vragen over de toekomst. Welke gevolgen zullen de huidige klimaatveranderingen hebben voor de diversiteit van deze economisch erg belangrijke plantenfamilie, en voor de fauna en flora van tropische gebieden in het algemeen?.

  • Inventarisatie van korstmossen en paddenstoelen in de Waalse bossen

Een studie die in het najaar van 2015 liep in opdracht van en gefinancierd door de Waalse overheid moest de diversiteit van epifytische korstmossen en elfenbankjes in kaart brengen. Hiervoor werden 53 percelen uitgezocht die de verscheidenheid van de Waalse bossen vertegenwoordigen. Zo wil men de kwaliteit van de bosecosystemen in Wallonië volgen, want dezelfde percelen werden al eens onderzocht in 2010. De studie van de korstmossen toont aan dat in het algemeen, per perceel, meer soorten korstmossen werden gevonden in 2015 dan in 2010, vooral in de Ardennen (1699 in 2015 t.o.v. 1457 in 2010). Wat de elfenbankjes betreft, werden er 46 soorten aangetroffen in 2015 van de 57 uit 2010. Het lijkt erop dat beukenbossen het rijkst zijn aan elfenbankjes, gevolgd door eikenbossen op rijke bodem en zure bodem, sparrenbossen en Douglassparaanplantingen. Gemiddeld daalde het aantal soorten elfenbankjes per perceel van 4.7 in 2010 naar 3.85 in 2015. Toch zijn twee inventarisatierondes weinig om grote conclusies te trekken, vandaar dat men blijft opvolgen. Zo is er een nieuwe inventarisatie gepland van 20 waardevolle bospercelen die ons wel eens aangenaam zouden kunnen verrassen. 

Musa is de wetenschappelijke naam van de bananenplant.

LenteFloridylle (26 maart - 10 april 2016)

De winter is gedaan. Nu is de Plantentuin op zijn paasbest. Kom heerlijk van de lente genieten tijdens de hele paasvakantie. Alle bomen en struiken lopen voorzichtig uit. De voorjaarskleuren spatten je tegemoet.  De magnolia´s stralen in zacht rose, geel en wit. De paasbloemen bloeien in heldergeel. Bloesems kleuren de bomen rose. En het zachte groen van de prille bladeren vormen samen met de witte bosanemonen een prachtig decor. Verder op het programma: De ontdekking van het Bloementheater, een nieuw stukje tuin dat pas geopend werd, het treintje dat je dagelijks naar de mooiste plekjes in de Plantentuin brengt... En voor de kinderen: paaseieren beschilderen, grime, lentespeurtocht met Koning Amaryllo.
Info: www.floridylle.be

Musa is de wetenschappelijke naam van de bananenplant.


  • De irissen van het Bloementheater

Het Bloementheater is een nieuw aangelegde hoek van de Plantentuin. Je vindt er een weelde aan bloemen zoals pioenen en camelia’s… maar ook een prachtige collectie irissen. Die bieden een prachtig kleurenpalet en dat gedurende het hele tuinseizoen. Vanaf de vroege soorten zoals Iris histriodes die al bloeit in de maand januari tot en met klassieke baardirissen waarvan er sommigen nog tot laat in de herfst bloeien. De Plantentuin koestert zo’n 30 botanische soorten en 140 cultivars. Anders dan plantkundigen die het geslacht iris in een zestal ondergeslachten indelen, houden tuiniers het vaker eenvoudig: 1) irissen met een bol, 2) irissen met wortelstokken die van goed doorlatende grond houden en 3) irissen die eerder van natte bodem houden. Tot deze laatste groep hoort de gele lis (Iris pseudacorus) een algemene soort die ook in de Belgische natuur frequent te vinden is. Het is de bloem van deze gele lis die het symbool is van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest, maar het is eveneens deze iris die model stond voor de ‘Franse lelie’ of ‘Fleur de Lys’ die je op wapenschilden aantreft. Ook de Japanse iris (I. ensata) en de Siberische iris (I. sibirica) mag je tot die groep rekenen. Van de groep met de dikke vlezige wortelstokken, die van een zonnige, droge, kalkrijke bodem houden, zijn de baardirissen (I. germanica) de meest gekende. Ze hebben vaak massieve bloemen, die bloeien van mei tot juni en die gekenmerkt worden door een baard. Die baard bestaat uit draadachtige structuren in het hartje van de bloem die de insecten toelaten om makkelijk houvast te vinden. En dan is er nog de derde groep: de irissen die uit een bloembol groeien zoals de Hollandse iris (I. hollandica), de dwergiris (I. reticulata) en de Spaanse iris (I. hispanica). Ze hebben doorgaans smalle bladeren, totaal anders dus dan de brede bladeren van de baardirissen; ze worden ook vaak geplant om als snijbloem te gebruiken want ook zij hebben prachtige bloemen.

Musa is de wetenschappelijke naam van de bananenplant.


  • Oorbellen gemaakt van plantaardig materiaal

Nieuw! Vanaf nu kan je oorbellen kopen in de Tuinwinkel, ontworpen met  zaden afkomstig uit de Plantentuin. Een jonge ontwerpster sorteert, droogt en bewerkt de zaden, en creëert er prachtige oorbellen mee. Deze juweeltjes zullen erg in de smaak vallen van liefhebbers van producten, vervaardigd uit natuurlijke materialen! Prijs: € 25 - 30

Te koop in de Tuinwinkel.

  • Kit voor de jonge tuinier

Een leuk geschenk voor de jonge tuinier in spé! Met de Bloemperskit kunnen kinderen hun artistiek talent ontwikkelen: met de gedroogde en geperste bladeren en bloemen kunnen ze mooie kaartjes, enveloppen, bladwijzers, ...ontwerpen. De andere kit, het Groeidoolhof, laat de kinderen toe om een plant te zien groeien en te observeren hoe de wortels zich ontwikkelen tijdens het groeiproces van de plant, in het doolhof dat ze zelf gemaakt hebben. Prijs: € 15

Te koop in de Tuinwinkel.

Alleen in de Tuinwinkel vind je het betere tuinboek!

The place to be voor plantenliefhebbers!

Musa is de wetenschappelijke naam van de bananenplant.

Uitgever
Plantentuin Meise

Musa komt tot stand binnen de Afdeling Museologie en Educatie met de medewerking van het informaticateam en de Afdeling Levende Collecties.

Eindredacteur
Koen Es

Foto's

Plantentuin Meise.

Wilt u Musa ook ontvangen, klik hier en schrijf het woord subscribe in je mailbericht. Gelieve geen signatuur noch andere tekst toe te voegen.

Wilt u niet langer Musa ontvangen, klik hier en schrijf het woord unsubscribe in je mailbericht.

Voor bezoekersinformatie klik hier.

Plantentuin Meise
Domein van Bouchout
Nieuwelaan 38
1860 MEISE

02 260 09 70
info@plantentuinmeise.be