nr. 30, zomer 2012

Nieuws uit de Plantentuin

Niet te missen

Plant in de kijker

De Tuinwinkel

Er groeit iets in Meise!
Musa is de wetenschappelijke naam van de bananenplant.

  • Campagne 'Science, it's a girl thing'

Op 21 juni had de educatieve dienst van de Nationale Plantentuin van België een ontmoeting met EU-commissaris voor onderzoek, innovatie en wetenschap, Máire Geoghegan-Quinn bij het Europees Parlement in Brussel. Dit naar aanleiding van de lancering van de EU-campagne 'Science, it's a girl thing'. De commissaris was bijzonder geïnteresseerd in de manier waarop de Plantentuin via het project INQUIRE bijdragen levert tot het populariseren van wetenschap bij jonge mensen en dus ook bij meisjes. Het doel van de campagne 'Science, it's a girls thing!' is immers om meer jonge vrouwen te doen kiezen voor een wetenschappelijke carrière en bijgevolg het aantal wetenschappers in Europa te laten toenemen. De educatieve dienst toonde tijdens verschillende workshops aan de EU-ambtenaren en aan de leerlingen van de Brusselse Europese scholen dat wetenschappelijk onderzoek real fun is.

Lees het persbericht van de Europese Commissie over de campagne 'Science, it's a girl thing'.

  • Een lotus met effect

Onlangs werd de Nationale Plantentuin gecontacteerd door de firma Sirris, een industriële groep die Belgische bedrijven helpt bij technologische innovaties. De vraag was om enkele bladeren van de Indische lotus (Nelumbo nucifera) te mogen gebruiken voor de analyse van het bladoppervlak. De eigenschappen zijn immers zeer bijzonder. Water heeft geen vat op deze bladeren en regendruppels rollen er dan ook onmiddellijk af, zoals je kan zien in dit filmfragment. Het is niet enkel een waslaagje dat zorgt voor deze hydrofobe eigenschap, maar ook de structuur van de cellen. Onder de elektronenmicroscoop zien die er uit als het spijkerbed van een fakir; maar in werkelijkheid liggen de uitstulpingen van de cellen zo dicht bij elkaar dat watermoleculen te groot zijn om er tussen te geraken. Regendruppels die van het lotusblad rollen, sleuren vaak ook stof- en vuildeeltjes mee. Deze zelfreinigende werking noemt men het lotuseffect. Bedrijven zoals Sirris zijn dan ook al een tijdje bezig met het ontwikkelen van toepassingen die men van deze plant probeert af te kijken. Wat dacht je van ruiten die je nooit meer hoeft te kuisen of autolak, dakpannen of zonnecellen die alle vuil afstoten, een lepeltje waar de honing vanzelf afdruipt of een das die je in de tomatensoep mag laten hangen of ziekenhuiskledij waar bacteriën zich niet kunnen op vastzetten?

 

  • Federale Biodiversiteitscursus

Biodiversiteit is de verzamelnaam voor de grote variatie aan levende wezens, dieren- en plantensoorten, die ons omringen. Al deze organismen zijn nodig om goed functionerende ecosystemen te hebben. Deze leveren ons dan allerlei diensten waaronder voedsel, zoals landbouwproducten, maar ze staan bijvoorbeeld ook in voor natuurlijke waterzuivering of zuurstofproductie. In ons kleine, dichtbevolkte land staat de biodiversiteit zwaar onder druk. De federale overheid werkte een plan uit om biodiversiteit duidelijker aan bod te laten komen binnen vier grote sectoren; economie, ontwikkelingssamenwerking, wetenschappen en transport. Binnen dit plan, op initiatief van de Federale Overheidsdienst Volksgezondheid, Veiligheid van de voedselketen en Leefmilieu en onder leiding van het Nationaal Knooppunt Biodiversiteitsverdrag, werkte de Plantentuin mee aan een reeks opleidingen. De eerste module werd voor de NMBS groep (Infrabel, NMBS en NMBS-Holding) uitgewerkt. Naast de theoretische achtergrond werd vooral gewerkt rond de praktische integratie van biodiversiteit in de werkomgeving. Nestkasten of groendaken aan stationsgebouwen bijvoorbeeld of een gerichte beplanting van spoorwegbermen. Het was bemoedigend om te ontdekken dat de NMBS groep zelf reeds talrijke initiatieven hieromtrent heeft ontwikkeld, zie www.rail-duurzaamheid.be. Voor meer informatie over de opleiding “Biodiversiteit en ecosyteemdiensten” zie training.biodiv.be/training"

.

Thomas Cammaerts
  • Burundees onderzoek in de Plantentuin

Zopas promoveerde Ferdinand Niyongabo uit Burundi tot doctor in de wetenschappen wegens zijn onderzoek naar de diversiteit, biogeografie, ecologie en conservatie van Centraal-Afrikaanse planten van de koffiefamilie. Eigenaardig genoeg voerde Dr. Niyongabo zijn onderzoek in ons land uit, met name aan de ULB maar vooral bij ons in de Plantentuin. Vijf jaar lang kwam hij dagelijks uit Brussel naar ons Herbarium, omdat hij daar zijn onderzoeksmateriaal kon vinden. Hij ontdekte bijvoorbeeld 2 nieuwe plantensoorten en bijzondere verspreidingspatronen binnen zijn onderzoeksgroep. De Plantentuin en de co-promotor, Dr. Steven Dessein (inmiddels directeur a.i. van de Plantentuin), zijn opgetogen over het werk dat hij verricht heeft. Hij komt zo in de lange rij van onderzoekers van de koffiefamilie die de Plantentuin rijk is en we kunnen deze samenwerking ook plaatsen in de Afrikaanse samenwerking van de Plantentuin. We hebben al meer dan 100 jaar een nauwe band met Afrika, niet enkel met Congo, maar met Rwanda, Burundi, Madagaskar, Kameroen en Gabon. We wensen Dr. Niyongabo veel succes met het vervolg van zijn wetenschappelijke carrière aan de Universiteit van Bujumbura. 


Thomas Cammaerts

  • Niks voor kinderen?

Kan je je kinderen meenemen naar de Plantentuin? Een vraag die vaak gesteld wordt. Want blijkbaar straalt een botanische tuin een zekere ernst uit. Ons antwoord is resoluut: “ZEER ZEKER”. Bij ons mag je op het gazon lopen, kan je een gratis bolderkar ontlenen om grote afstanden wat dragelijker te maken of je springt op zondagnamiddag op de paardenkar. Aan de Oranjerietaverne zijn er sinds kort ook enkele kippen en konijnen en een zandbak voor de allerkleinsten. We hebben recent ook een ontdekkingsrugzak voor kinderen van 2 tot 6 en van 6 tot 12 jaar ontwikkeld. Samen met de (groot)ouders de ideale manier om de Plantentuin te verkennen: een ridderkasteel, een boom om te knuffelen, reuzenwaterlelies en plantjes die bewegen als je ze aanraakt… Kinderen tot 12 jaar hebben bovendien steeds gratis toegang. De Plantentuin is alle dagen open vanaf 9u30. En laat het regenweer je niet tegenhouden, in de serres is het alle dagen zomer!

Musa is de wetenschappelijke naam van de bananenplant.



bonsai



  • Bierdegustatie bij de Oranjerie (zondag 1 juli 2012). Gratis !

  • Tentoonstelling ‘Geflitst in de wegberm’ (12 mei - 28 oktober 2012)

Kunstenaar Jos Poel maakt haarscherpe afdrukken van onze inheemse wilde planten. Zijn techniek via vooraf gedroogde planten is uniek. U zal verbaasd zijn over de grafische schoonheid van wilde peen of bosbies. De afdrukken worden deels buiten en binnen in de Oranjerietaverne tentoongesteld. Meer info.

  • Uw baby op een reuzenwaterlelieblad (18 juli 2012 van 13 tot 19u)

Uw baby laten fotograferen op het blad van een reuzenwaterlelie? Opnieuw de uitgelezen gelegenheid om uw kleinste spruit op de meest originele manier ooit te laten fotograferen; zittend op het blad van één van onze reuzenwaterlelies. Snel inschrijven is de boodschap! Inschrijven verplicht (enkel mogelijk tijdens de kantooruren) op 02 260 09 70 of info@br.fgov.be. Meer info.

  • Wandeling Planten op uw Bord (1 juli - 31 augustus 2012)

Je ontvangt aan de kassa een folder met info over planten die we in onze Belgische keuken aantreffen. Je legt het parcours langsheen deze planten op eigen tempo af. Meer info.

  • Workshop macrofotografie (15 september 2012)

Twee jaar geleden liep er in de Plantentuin de prachtige fototentoonstelling ‘Koffers vol Natuur’ van de hand van natuurfotograaf Tom Linster. Hij verzorgde toen ook verschillende succesvolle fotografieworkshops. Dit jaar komt Tom terug met een heel nieuw onderwerp: macrofotografie. Prijs: € 99 (€ 5 korting voor jaarkaart Gold & Gold 1+3). Meer info.

  • Autumn Leaves (8 september - 2 december 2012)

Kunstenaar en fotograaf Roel Jacobs is gefascineerd door bomen. In 2010 kreeg hij het Middelheimmuseum zover om in hun collecties een levend beeldhouwwerk, een jonge boom, als monument voor de toekomst aan te planten. Zijn foto-installatie, gebaseerd op de meest schitterende herfstverkleurigen, is een ode aan de verscheidenheid en de schoonheid van bomen.

  • Zielengroeisels (21-24 september 2012)

Samen met zijn gezelschap ‘Le Cirque végétal’ ontwikkelde de Franse circusartiest en landschapsarchitect, Lucas David, een unieke woordenloze voorstelling, volledig geïnspireerd op het Plantenrijk. De ‘Bomenman’, balancerend op stelten als een mangrove en de ‘Mosvrouw’, die put uit de rijke wereld van het Japanse butohtheater, voeren u binnen in het plantenuniversum... Meer info.

Musa is de wetenschappelijke naam van de bananenplant.






  • De rotanpalm

Een klimmende palmboom, bestaat dat? Jazeker, rotanpalmen hebben hele lange stengels waarmee ze tot hoog in de kruinlaag van het regenwoud geraken. Met hun scherpe doornen haken ze zich achter takken van bomen en raken zo hogerop. De buigzame stengels kunnen tot 4 m per jaar groeien en wel 180 m lang worden. De soepele stengels worden geoogst om er van alles mee te maken. Van meubels tot wandelstokken, van paraplustelen tot batons voor de Filippijnse krijgskunst eskrima.

De stengels splijt men tot verschillende diktes en met dit zogenoemde pitriet worden stoelzittingen, manden, visfuiken en slaapmatjes gevlochten. In Italië loopt momenteel zelfs onderzoek om kunstbot te maken met stukjes rotan, kalk en koolstof. Het blijkt supersterk en licht te zijn en de proeven met proefdieren wijzen uit dat er geen afstotingsverschijnselen zijn. Veelbelovend. Het geslacht rotan telt in totaal ongeveer 400 soorten, waarvan het merendeel in Indonesië groeit. De wetenschappelijke naam Calamus betekent eigenlijk riet; de stengels doen met wat verbeelding inderdaad aan riet of bamboe denken. Door overexploitatie zijn er een aantal rotansoorten met uitsterven bedreigd. De jammerlijke tol die zo’n nuttige palmsoort ervoor betaalt. In de Plantentuin kan je de rankende rotanpalm (Calamus ciliaris) bekijken in de serre met de reuzenwaterlelies.

Musa is de wetenschappelijke naam van de bananenplant.


  • The Botanic Garden of Brussels (1826 - 1912)

Misschien kent u wel het gebouw ‘De Botanique’, het cultureel centrum van de Franse Gemeenschap aan de Koningsstraat te Brussel? Dit was de vorige vestigingsplaats van de Plantentuin, voordat deze naar Meise werd verhuisd. Denis Diagre is archivaris bij de Plantentuin en hij schreef een rijk gestoffeerd boek over deze Brusselse periode van de Plantentuin. Hij maakte gebruik van de archieven van de Plantentuin en toont hoe de botanische tuin toen, net als nu, inspeelde op maatschappelijke en politieke veranderingen.

The Botanic Garden of Brussels (1826 – 1912) : Reflection of a Changing Nation
Denis Diagre-Vanderpelen, National Botanic Garden of Belgium, Sc. Coll. U.L.B. (2011)
ISBN : 9789072619877 - 312 pages - 50,00 €

Te koop in de Tuinwinkel.

  • Fascinerende postkaarten

Een van onze vrijwilligers, Maarten Strack van Schijndel heeft een meer dan bijzondere aanleg voor fotografie en hij ontwikkelde, speciaal voor de Plantentuin een bijzondere reeks van 8 prachtige postkaarten. Elke kaart toont in detail en met verbluffende kleuren de bloem van één van de planten uit onze collecties. De prijs per postkaart is € 1,50.

Te koop in de Tuinwinkel.

Alleen in de Tuinwinkel vind je het betere tuinboek

The place to be voor plantenliefhebbers!

Musa is de wetenschappelijke naam van de bananenplant.

Uitgever
Nationale Plantentuin van België

Musa komt tot stand binnen de Afdeling Museologie en Educatie met de medewerking van het informaticateam en de Afdeling Levende Collecties.

Eindredacteur
Gert Ausloos

Foto's
Nationale Plantentuin van België, NMBS, Tom Linster, Hilde Degraen, Maarten Strack van Schijndel, David Lucas, Jos Poel en Marc Corbanie.

Wilt u Musa ook ontvangen, klik hier en schrijf het woord subscribe in je mailbericht. Gelieve geen signatuur noch andere tekst toe te voegen.

Wilt u niet langer Musa ontvangen, klik hier en schrijf het woord unsubscribe in je mailbericht.

Voor bezoekersinformatie klik hier.

Nationale Plantentuin van België
Domein van Bouchout
Nieuwelaan 38
1860 MEISE

02 260 09 70
info@br.fgov.be