nr. 27, september 2011

Nieuws uit de Plantentuin

Niet te missen

Plant in de kijker

De Tuinwinkel

Er groeit iets in Meise!
Musa is de wetenschappelijke naam van de bananenplant.

  • Hoe vermijd je invasieve planten?

Invasieve planten, uitheemse plantensoorten die zich razendsnel in onze streken verspreiden en onze inheemse wilde planten verdringen, worden een steeds groter probleem. De reuzenberenklauw (Heracleum mantegazzianum) uit de Kaukasus, die langs onze wegen woekert, is de meest gekende soort. Maar er zijn nog tientallen anderen. De meeste invasieven komen hier toevallig terecht, bijvoorbeeld als zaden die via spoor- of bootverkeer getransporteerd worden. Anderen, zoals de rimpelroos (Rosa rugosa) uit Oost-Azië, die grote delen van de kustduinen overwoekert, werden via de tuinbouw in ons land binnengebracht en ‘ontsnapten’ via tuinen en aanplantingen naar de vrije natuur. Om het grote publiek en vooral de groensector duidelijke informatie te geven, werd het Alteriasproject gelanceerd. Dit project wordt gefinancieerd door het Europese Life+ Programma en door verschillende Belgische regionale en federale administraties. Op de website van het project kan u een overzicht en beschrijvingen vinden van de invasieve plantensoorten in ons land. De site geeft ook een lijst van risicosoorten die u beter niet in de tuin plant zoals bijvoorbeeld de Nieuw-Nederlandse aster (Aster novi-belgii) uit Noord-Amerika. In Frankrijk wordt ze al als invasief bestempeld. Verder wordt er gewerkt aan een lijst van alternatieve plantensoorten om de risicosoorten te vervangen. Ook wetenschappers van de Plantentuin houden zich bezig met het in de gaten houden van uitheemse plantensoorten die spontaan opduiken in ons land. Meer info op alienplantsbelgium.be

  • Bonsai op de planken van de bibliotheek

Een bonsai wordt gevormd door het vakkundig snoeien en leiden van takken, bladeren en zelfs wortels van een jonge boom. Zo ontstaat een miniatuurversie van een volwassen boom. Een perfect natuurgetrouwe honderdjarige beuk van slechts één meter hoog is geen uitzondering. Japan en China, de bakermat van de bonsai, hebben een eeuwenoude bonsaitraditie, maar ook in het westen wordt deze bijzondere boomkweekkunst erg geapprecieerd en zijn er steeds meer bonsailiefhebbers. De Vlaamse Bonsaivereniging bestaat reeds sinds 1977 en stond in 1982 mee aan de wieg van de European Bonsai Association. Gedurende deze periode bouwde de vereniging ook een indrukwekkende verzameling van internationale bonsaitijdschriften uit; meer dan 250 volumes. Eerder dit jaar mocht de bibliotheek van de Plantentuin deze unieke collectie met dank in ontvangst nemen. De tijdschriften bevinden zich nu in het gezelschap van bijvoorbeeld het sympatieke boekje ‘La formation des arbres nains Japonais’ uit 1902 van de hand van Albert Maumené. Naast wetenschappelijke boeken verzamelt de bibliotheek immers ook informatie over allerhande horticulturele onderwerpen, zoals het kweken van bonsai.
Pratische informatie over de bibliotheek van de Nationale Plantentuin.

Tien 'bonsai'dagen

Tien dagen lang, van 24 september tot 2 oktober presenteren de bonsaikwekers van de Vlaamse Bonsaivereniging een dertigtal van hun mooiste creaties in de Plantentuin.
Lees meer over de Bonsaitentoonstelling.

  • Nacht van de Onderzoekers en de Kunst

Net als vorig jaar neemt de Plantentuin, samen met verschillende andere Belgische wetenschappelijke instellingen, deel aan de Europese Nacht van de Onderzoekers. Dit jaar staat de band tussen wetenschap en kunst centraal. De Plantentuin pakt uit met niet minder dan drie verschillene activiteiten, die elk op een andere manier dit verband leggen. Onze wetenschappelijke illustratoren tonen u ‘live’ hoe een wetenschappelijke afbeelding tot stand komt. Samen met een wetenschapper tekenen en schilderen ze enkele planten- en paddenstoelsoorten. Het samenspel tussen wetenschappelijke nauwkeurigheid en artistieke gevoeligheid levert steeds een weergaloos mooi resultaat op. We presenteren u ook kunstwerken van de hand van Moeder Natuur zelf. Microscopisch kleine organismen en plantendeeltjes zoals kiezelwiertjes en stuifmeelkorrels blijken verbluffend mooi en intrigerend te zijn wanneer ze duizenden malen uitvergroot worden. Tenslotte is ook onze enthousiaste ‘Artist in Residence’ Sandrine de Borman ook aanwezig. Ze presenteert enkele van haar kunstwerken en vertelt hoe de wetenschappers en de collecties van de Plantentuin haar als artieste inspireerden. Speciaal voor deze activiteit zakt de Plantentuin af naar de Koninklijke Musea voor Schone Kunsten van België.

> Meer info over de Nacht van de Onderzoekers op 23 september 2011.

  • Een complete catalogus van het Plantenrijk

Het zal weldra mogelijk zijn om exact te weten hoeveel plantensoorten er op onze planeet voorkomen. Dit cijfer bepalen is geen makkelijke opgave. Er is geen enkele plek waar ze allemaal samen voorkomen en er is geen enkele onderzoeker die alle plantensoorten kan herkennen. Daarenboven hebben wetenschappers uit verschillende landen hun ontdekkingen in verschillende talen gepubliceerd en dit gedurende meer dan twee eeuwen. Dit alles heeft geleid tot een schier onoverzichtelijke hoeveelheid informatie. Botanici zijn zich al geruime tijd bewust van dit probleem en zochten een oplossing via het internet. De naamsgegevens van alle plantensoorten worden sinds het eind van de twintigste eeuw op een gestandaardiseerde manier in databanken verwerkt en deze worden met elkaar vergeleken en smelten samen tot steeds grotere gehelen. Dit proces resulteerde onlangs in de ‘Plant List’. Deze website, ontwikkeld door o.a. Missouri Botanical Garden uit de VS geeft een overzicht van alle gekende en op een wetenschappelijke manier geverifieerde plantensoorten. De teller staat vandaag op 298.900 soorten. De koffiefamilie, de Rubiaceae, telt 13.548 soorten. Om dit aantal te bepalen, werd ondermeer beroep gedaan op de publicaties en de expertise van Prof. Dr. Elmar Robbrecht, onderzoeker aan de Plantentuin die zijn professioneel leven aan deze familie wijdde.

  • Gratis bijscholingscursus voor leerkrachten

In de 1ste Musa van dit jaar stelden we u al INQUIRE voor, een Europees project met nadruk op exploratiegericht onderwijs. Dit najaar gaat de bijscholingscursus voor leerkrachten (3e graad LO - 1ste graad SO) en educatoren (botanische tuinen- NME-centra) van start. Deze heeft tot doel hen meer vertrouwd te maken met dit exploratiegericht onderwijs of onderzoekend leren. Tijdens 3 bijscholingszaterdagen dit schooljaar, zal er in de Plantentuin aandacht besteed worden aan de theoretische achtergrond maar vooral ook aan heel wat praktijkvoorbeelden. Tussen de bijeenkomsten door wordt er online contact gehouden om ervaringen uit te wisselen. De cursus is volledig gratis, bovendien kunnen deelnemende leerkrachten tijdens het cursusjaar met hun klasgroep gebruik maken van de faciliteiten van de Plantentuin. De eerste bijeenkomst gaat door op 19 november 2011. Het aantal deelnemers is wel beperkt. Inschrijven en info via de educatieve dienst van de Plantentuin koen.es@br.fgov.be.

Musa is de wetenschappelijke naam van de bananenplant.






  • Bonsaitentoonstelling (23 september – 2 oktober)

Een unieke gelegenheid om 10 dagen lang de mooiste woudreuzen in pocketformaat te ontdekken. In samenwerking met de Vlaamse BonsaiVereniging (VBV). Meer info.


  • Groene Omzwervingen (tot 2 oktober 2011)

Groene Omzwervingen: Een jaar lang bracht Sandrine de Borman, als' artist in residence', bezoeken aan de Plantentuin en zijn medewerkers. Haar indrukken heeft ze weten om te zetten in prachtige botanische creaties die tentoongesteld worden in de donjon van het Kasteel.
Meer info
.

  • Kriebelbeestjes van het Bos (tot 6 november 2011)

Natuurfotografe Barbara Cook laat ons via een dubbeltentoonstelling, zowel binnen als buiten, kennismaken met de foto's die ze maakte van het kleine onbekende insectenleven in en rond de bomen van bij ons.
Meer info.

  • Wereldwoudenparcours (tot 30 november 2011)

We vieren dit jaar het Internationaal Jaar van het Bos. En waar anders dan bij ons moet je dan zijn om de bossen van onze planeet te leren kennen? Bomen van het regenwoud, de taiga, het moessonbos, de mangroves. In Meise groeien ze allemaal. Ter gelegenheid van het Internationaal Jaar van het Bos kan dit parcours ook als groepsbezoek aangevraagd worden. Meer info.

  • Paard en kar (tot eind september 2011)

Maak elke feestdag- en zondagnamiddag een gratis ritje door de Plantentuin met de paardenkar, getrokken door twee sterke trekpaarden. Meer info.

  • Coniferenwandeling (1 november 2011 – 15 januari 2012)

Ontdek de verrassende veelvormigheid van coniferen. Een gratis folder voert je langs de overbekende kerstboom, maar ook langs de weinig bekende kruipende Siberische Microbiota. Meer info.

Musa is de wetenschappelijke naam van de bananenplant.





  • De bougainvillea

In de vernieuwde Moesson- en Savannekas kan u er niet naast kijken; de bougainvillea’s staan schitterend in bloei en pronken met fel roze en fuchsia. In het wild komen er 18 soorten bougainvillea voor in Zuid-Amerika. Ze werden in 1768, tijdens een reis rond de wereld, ontdekt door de Franse botanicus Philibert Commerçon. Hij noemde hen naar de Franse admiraal en kapitein van het schip, Louis Antoine de Bougainville. Bougainvillea’s zijn klauterende planten, ze vormen dunne twijgen van verschillende meters lang. Deze groeien over struiken en haken zich vast met hun scherpe dorens. Zo klautert de plant als het ware omhoog en kan met zijn bladeren, die boven de andere planten uitsteken, makkelijk zonlicht opvangen om te groeien. Bougainvillea’s kunnen wel 25 meter hoog worden. Hun bloei is bijzonder spectaculair en overvloedig, de planten lijken wel volledig bedekt met honderden bloemen. Maar wat op het eerste zicht een bloem lijkt is eigenlijk een groepje van drie witte, buisvormige bloemetjes die worden omgeven door drie blaadjes. Deze zijn fel gekleurd maar verschillen verder nauwelijks van de gewone blaadjes. In de natuur worden bestuivers zoals kolibries en vlinders door de kleurrijke bloemgroepjes aangetrokken.

Musa is de wetenschappelijke naam van de bananenplant.





  • Mysterieuze mossen, een nieuwe dvd

'De mossen, die geheimzinnige planten rondom ons', is de titel van een gloednieuwe interessante dvd die geproduceerd werd door La Fondation Bryologique De Zuttere. Aan de hand van talrijke haarscherpe macrofoto’s en filmopnames wordt de kijker binnengevoerd in de wereld van de mossen. Hun ontstaan, hun vormenrijkdom en hun ecologie komen allemaal aan bod. Mossen kunnen immers een grote impact op hun omgeving hebben, denk maar aan de Hoge Venen, een uniek biotoop dat steunt op enkele soorten veenmos (Sphagnum). De dvd besteedt ook aandacht aan de Belgische mossendeskundige Philippe De Zuttere en de stichting die hij in het leven riep om het onderzoek naar mossen te stimuleren. De dvd werd gemaakt onder leiding van Benoît Huc en Anne Noël en gepresenteerd door Luc Noël. De dvd is in het Frans met Nederlandse ondertiteling en commentaarstem.

Te koop in de Tuinwinkel voor € 10.00.

  • Een kunstzinnige gids tot de Plantentuin

In Europese tuinen zijn mossen meestal niet gewenst, in gazons worden ze zelfs verwoed bestreden. In de oosterse horticultuur spelen mossen een heel andere rol. In heel wat Japanse tuinen worden mostapijten gekoesterd en gecultiveerd. Het rijk geïllustreerde boek 'Mossen, Bonkei en Bonsai' belicht dit ongekende facet. Mossen worden ook gebruikt bij het maken van Japanse bonkei, miniatuurlandschappen opgebouwd uit stenen, mossen en planten. Ook bonsai, intrigerende miniatuurversies van bomen komt aan bod.
Een uitgave van de Plantentuin, te koop in de Tuinwinkel nu voor slechts € 5.00

De Tuinwinkel, the place to be voor plantenliefhebbers!

Musa is de wetenschappelijke naam van de bananenplant.

Uitgever
Nationale Plantentuin van België

Musa komt tot stand binnen de Afdeling Museologie en Educatie met de medewerking van het informaticateam en de Afdeling Levende Collecties.

Eindredacteur
Gert Ausloos

Foto's
Nationale Plantentuin van België
, Barbara Cook, FloWer en Vlaamse Bonsaivereniging

Wilt u Musa ook ontvangen, klik hier en schrijf het woord subscribe in je mailbericht. Gelieve geen signatuur noch andere tekst toe te voegen.

Wilt u niet langer Musa ontvangen, klik hier en schrijf het woord unsubscribe in je mailbericht.

Voor bezoekersinformatie klik hier.

Nationale Plantentuin van België
Domein van Bouchout
Nieuwelaan 38
1860 MEISE

02 260 09 70
info@br.fgov.be