nr. 24, winter 2010

Nieuws uit de Plantentuin

Niet te missen

Plant in de kijker

De Tuinwinkel

Er groeit iets in Meise!
Musa is de wetenschappelijke naam van de bananenplant.






  • Internationaal jaar van de biodiversiteit

De Verenigde Naties hebben 2010 uitgeroepen tot het jaar van de biodiversiteit. Biodiversiteit is de verzamelnaam voor de verbijsterende verscheidenheid aan levensvormen waarmee we onze aarde delen, samen waarschijnlijk meer dan 15 miljoen verschillende soorten. Biodiversiteit slaat ook op levensgemeenschappen zoals bossen, moerassen of koraalriffen maar ook het platteland en de stedelijke omgeving rekenen we hierbij.

Heel wat basisbehoeften zoals eten, drinken, geneesmiddelen en een dak boven ons hoofd hebben we te danken aan de biodiversiteit. Het is ontegensprekelijk de grootste rijkdom van onze planeet, maar door vervuiling en energieverspilling gaat het snel bergaf met deze verscheidenheid. In het boekje ‘366 tips voor de biodiversiteit’ kan je inspiratie vinden om dit probleem zelf aan te pakken: door keukenafval te composteren in de tuin bijvoorbeeld, door te koken met wilde paardenbloemen of door lichtvervuiling te beperken. Het boekje is gratis te bestellen via bovenstaande link. Je kan daar ook de screensaver downloaden. Elke dag een nieuwe tip op je scherm!

Om je aan te zetten de tips in dit boekje te gebruiken hebben we in elke Musa van dit jaar een stukje van de fascinerende biodiversiteit van het Plantenrijk uit de doeken gedaan. Hieronder volgt het vierde en laatste deel:



  • Biodiversiteit de wereld rond

Levensgemeenschappen ontstaan door de wisselwerking tussen verschillende soorten. Ze vormen een belangrijk onderdeel van de biodiversiteit. Een bos uit onze streken bijvoorbeeld bestaat voornamelijk uit bomen, maar mossen en varens profiteren van de schaduw van de bomen. In de bosbodem komen schimmels voor die afgevallen bladeren verteren en deze omzetten naar voedsel voor de bomen. Vogels nestelen in de kruinen van de bomen en voeden zich met hun vruchten. In andere gebieden van de wereld waar het warmer, droger of kouder is, ontstaan er andere levensgemeenschappen. Het Plantenpaleis geeft een overzicht van hoe verschillend de planten in deze levensgemeenschappen kunnen zijn. De epifyten die op de bomen van het tropisch regenwoud groeien, zonder hen te beschadigen, bijvoorbeeld. Of insectenetende planten die het normale patroon omkeren en kleine diertjes vangen en opeten. Beide zijn te zien in de kas met reuzenwaterlelies. Dankzij de ontwikkeling van verschillende levensgemeenschappen kunnen de vele miljoenen soorten dieren en planten zich over heel de planeet in stand houden.



  • Historische St-Annakapel gerestaureerd

Sinds de jaren dertig van de vorige eeuw is de Plantentuin gevestigd in het historische Domein van Bouchout, waarvan de eerste sporen teruggaan tot in de 12e eeuw. Talrijke landschapselementen, bomen en gebouwen getuigen van de rijke geschiedenis van het Domein. Het Kasteel van Bouchout, in het hart van de Plantentuin is waarschijnlijk het meest opvallende. Maar er zijn ook kleine structuren met een lange geschiedenis. Zo staat er een kleine kapel uit de 16e eeuw gewijd aan de heilige Antonius in de Plantentuin. Langs de Nieuwelaan, ongeveer op 200 m van de hoofdingang, staat een tweede religieus gebouwtje, de Sint-Annakapel. Sint-Anna is volgens de christelijke traditie de moeder van de heilige Maagd Maria. Het huidige kapelletje dateert van 1737, maar op een gravure van 1690 staat op dezelfde plaats reeds een kapel afgebeeld. De charmante kapel werd onlangs door de gemeente Meise gerestaureerd en niet in de minste mate door de niet aflatende inzet van één van onze vrijwilligers: Jef De Cuyper. Jef is een groot kenner van de geschiedenis van de streek en zet zich dagelijks in om het verleden levend en actueel te houden en met succes...


  • Volg de Plantentuin op Facebook

Sinds enkele weken kan je de Plantentuin ook volgen via Facebook en Twitter, twee van de meest belangrijke sociale netwerken van het internet. Daar waar Musa, onze digitale nieuwsbrief, wat meer diepgaande informatie biedt, kan je via onze Facebookpagina en Twitter op de hoogte blijven van wat er nog gebeurt in de Plantentuin. Zo kan je er bijvoorbeeld lezen hoe recent een baobab van 90 jaar geplant werd (ook zie foto). Bovendien posten we regelmatig mooie foto’s van wat er te zien is. Kom ons dus eens opzoeken, wordt Facebookvriend van de Plantentuin en nodig ook je vrienden uit.



  • De zadenbank in stelling gebracht tegen de klimaatsveranderingen

Plantensoorten beschermen en bewaren behoort tot de kerntaken van de Plantentuin en een van de belangrijkste instrumenten hiervoor is onze zadenbank. Hier kunnen zaden van plantensoorten onder gecontroleerde omstandigheden bewaard worden en blijven ze levensvatbaar, meer dan een eeuw lang. De zadenbank is ook de enige plek waar de zaden van zeldzame en bedreigde Belgische planten opgeslagen. Maar door de huidige klimaatsveranderingen hebben steeds meer planten nood aan bijkomende bescherming. Om precies te weten te komen welke bijkomende soorten we in de zadenbank moeten opnemen hebben onze zadenbankspecialisten Sandrine Godefroid en Thierry Vanderborght onlangs een grondige analyse uitgevoerd. Hun bevindingen zijn ronduit onthutsend: naar schatting 30% van de inheemse plantensoorten zal in de volgende decennia nadelige effecten voelen. Van de plantensoorten die vandaag niet bedreigd zijn, zal waarschijnlijk 45 tot 67% het binnen afzienbare tijd wel zijn. De zadenbank stelt een plan op om ook de zaden van deze plantensoorten te verzamelen en hen zo te beschermen tegen de komende klimaatsveranderingen. Lees het oorspronkelijke artikel hier.



  • Planteninventaris van Brussel krijgt award!

Op 26 september kreeg Luc Allemeersch in de Plantentuin de Van Rompaeyprijs voor zijn inventaris van de plantensoorten van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest, deze kwam tot stand door een samenwerking tussen de Plantentuin en Leefmilieu Brussel. Elke van de 195 vierkante kilometers werd uitgeplozen, in het voorjaar en in de zomer. In totaal werden er 793 wilde plantensoorten gevonden, wat de helft van alle Belgische soorten is. Er zijn in Brussel bovendien ook 66 zeldzame soorten te vinden, waaronder de bosorchis (Dactylorhiza fuchsii) en de witte rapunzel (Phyteuma spicatum). De omgeving van het Rood Klooster (Oudergem) is met 12 zeldzame soorten bijzonder waardevol. De botanische biodiversiteit van de stad hoeft niet onder te doen voor die van het platteland, die steeds meer achteruit gaat onder invloed van de industriële landbouw. Een inventaris van de plantensoorten is van onschatbare waarde voor het verder uitwerken van een succesvol Brussels natuurbeleid. Men kan ermee aan de slag om op het terrein soorten te beschermen of invasieve soorten een halt toe te roepen. Ontdek hier de flora-inventaris van Brussel.

Musa is de wetenschappelijke naam van de bananenplant.



Wij wensen u een prettig jaareinde en herinneren er u aan dat de Plantentuin gesloten is op 25 december 2010 en op 1 en 3 januari 2011.
  • Afrikaans ontdekkingsparcours (nog tot 9 januari 2011)

Ontdek de wonderlijke plantenwereld van het Afrikaanse continent; levende steentjes uit Namibië, de baobab uit de savanne of de koffiestruiken uit het donkere evenaarswoud. De biodiversiteit van Afrika is adembenemend. Meer info.

  • Winterpracht (10 januari - 31 maart 2011)

Wie wil genieten van de kleurrijke twijgen van kornoelje, van de schitterende schors van de slangenbastesdoorn, de heerlijke geur van winterkamperfoelie of de subtiele schoonheid van de eerste bloeiende buitenplanten van 2010, moet beslist eens langskomen in het begin van het nieuwe jaar. Aan de kassa krijg je een gratis folder waarmee je deze winterse juweeltjes makkelijk kan terugvinden. Meer info.

  • Expeditie Congostroom in beeld (25 januari - 13 maart 2011)

Samen met 67 Belgische, Congolese en internationale wetenschappers reisde beroepsfotograaf Kris Pannecoucke zes weken op de Congostroom, in het kader van de unieke wetenschappelijke expeditie ‘Boyekoli ebale Congo 2010’. Het resultaat zijn honderden magnifieke foto’s van het leven op en rond de Congostroom, van het veldwerk van de wetenschappers en van de diversiteit van de plant- en diersoorten. Deze expeditie was een samenwerking het Koninklijk Museum voor Midden-Afrika (coördinator), de universiteit van Kisangani, het Koninklijk Belgisch Instituut voor Natuurwetenschappen en de Nationale Plantentuin van België. De tentoonstelling loopt in eerste instantie tegelijk bij de drie Belgische partners en zal later te zien zijn in Kisangani.

Musa is de wetenschappelijke naam van de bananenplant.






  • De ivoorpalm

Er bestaan 6 soorten ivoorpalmen (Phytelephas) die allemaal voorkomen in Centraal- en Zuid-Amerika. Met hun veervormige bladeren en hun hoogte van maximal 20 meter, lijken ze wat op een kokospalm. Maar wat de ivoorpalm zo speciaal maakt is het vruchtvlees van de noot. Het is geen lekker malse kokos die er in zit, nee het is keihard vruchtvlees dat in gedroogde toestand veel weg heeft van ivoor uit de slagtanden van olifanten. Het wordt dan ook verkocht als plantaardig ivoor en men maakt er juwelen, dobbelstenen, knopen en doedelzakpijpen mee. Het echte ivoor mag gelukkig niet meer verkocht worden (CITES), maar het plantaardig ivoor daarentegen wel. Door de verkoop van plantaardig ivoor wordt de Zuid-Amerikaanse micro-economie gestimuleerd. De handel in plantaardig ivoor stimuleert de lokale bevolking om het woud te behouden en niet te kappen. De Nationale Plantentuin heeft één ivoorpalm in het Plantenpaleis in serre F, het is de grootnootivoorpalm (Phytelephas macrocarpa).

Musa is de wetenschappelijke naam van de bananenplant.


  • Plantaardig ivoor

In de Tuinwinkel kan je sinds kort allerlei mooie spulletjes vinden, gemaakt uit plantaardig ivoor. Er zijn kleine beeldjes of gekleurde juwelen en halskettingen. Een leuk idee voor een origineel en milieuvriendelijk cadeautje.

  • Evolutie in een notendop

Hoe onstaan nieuwe dier- en plantensoorten? Welke weg heeft de mens afgelegd en hoe merken we dat vandaag nog? Kortom, hoe werkt Evolutie? Een antwoord op deze vragen krijg je in het handige zakboekje Evolutie. Het werd op een zeer begrijpelijke manier geschreven door bioloog Hans Van Gossum, onderzoeker evolutionaire ecologie aan de Universiteit Antwerpen. Het prachtig geïllustreerde boekje kadert in de 5-delige reeks Start to know van Uitgeverij Acco en EOS waarin telkens op een zeer eenvoudige wijze de basisbegrippen uit de doeken gedaan worden van belangrijke wetenschapsdomeinen (klimaat, kosmos, evolutie, genetica en de digitale wereld). Leuk voor leerkrachten is ook dat op de website van EOS voor elk van de boekjes een lessenpakket te downloaden is.

    Start to Know Evolutie van Hans Van Gossum € 12.95

Alleen in de Tuinwinkel vind je het betere tuinboek

The place to be voor plantenliefhebbers!

Musa is de wetenschappelijke naam van de bananenplant.

Uitgever
Nationale Plantentuin van België

Musa komt tot stand binnen de Afdeling Museologie en Educatie met de medewerking van het informaticateam en de Afdeling Levende Collecties.

Eindredacteur
Gert Ausloos

Foto's
Nationale Plantentuin van België en Kris Pannecoucke

Wilt u Musa ook ontvangen, klik hier en schrijf het woord subscribe in je mailbericht. Gelieve geen signatuur noch andere tekst toe te voegen.

Wilt u niet langer Musa ontvangen, klik hier en schrijf het woord unsubscribe in je mailbericht.

Voor bezoekersinformatie klik hier.

Nationale Plantentuin van België
Domein van Bouchout
Nieuwelaan 38
1860 MEISE

02 260 09 70
info@br.fgov.be