nr. 23, herfst 2010

Nieuws uit de Plantentuin

Niet te missen

Plant in de kijker

De Tuinwinkel

Er groeit iets in Meise!
Musa is de wetenschappelijke naam van de bananenplant.






  • Internationaal jaar van de biodiversiteit

De Verenigde Naties hebben 2010 uitgeroepen tot het jaar van de biodiversiteit. Biodiversiteit is de verzamelnaam voor de verbijsterende verscheidenheid aan levensvormen waarmee we onze aarde delen, samen waarschijnlijk meer dan 15 miljoen verschillende soorten. Biodiversiteit slaat ook op levensgemeenschappen zoals bossen, moerassen of koraalriffen maar ook het platteland en de stedelijke omgeving rekenen we hierbij.

Heel wat basisbehoeften zoals eten, drinken, geneesmiddelen en een dak boven ons hoofd hebben we te danken aan de biodiversiteit. Het is ontegensprekelijk de grootste rijkdom van onze planeet, maar door vervuiling en energieverspilling gaat het snel bergaf met deze verscheidenheid. In het boekje ‘366 tips voor de biodiversiteit’ kan je inspiratie vinden om dit probleem zelf aan te pakken: door keukenafval te composteren in de tuin bijvoorbeeld, door te koken met wilde paardenbloemen of door lichtvervuiling te beperken. Het boekje is gratis te bestellen via bovenstaande link. Je kan daar ook de gloednieuwe screensaver downloaden. Elke dag een nieuwe tip op je scherm!

Om je aan te zetten de tips in dit boekje te gebruiken zullen we in elke Musa van dit jaar een stukje van de fascinerende biodiversiteit van het Plantenrijk uit de doeken doen. Hieronder volgt deel 3:



  • Biodiversiteit: wonderlijke levensvormen

Een opvallend aspect van biodiversiteit is de verbazingwekkende hoeveelheid levensvormen die er bestaan en bestaan hebben. Soorten kunnen zich op de meest verschillende manieren aanpassen. Dit is goed te zien in de Droogtekas van het Plantenpaleis (nr 5 op het bezoekersplan). Hier groeien niet alleen de alombekende cactussen, met opgezwollen stengels vol water, maar ook vetplanten zoals de Kalanchoë met dikke vlezige blaadjes. De schildpadplant (Dioscorea elephantipes, zie foto) legt een watervoorraad aan in een grote bovengrondse knol, beschermd door dikke houtige schubben. Al deze levensvormen zijn in staat om water op te slaan en om in dezelfde, droge omgeving te overleven. Nochtans lijken ze absoluut niet op elkaar. De diversiteit die in de loop van de evolutie ontstond is groot en fascinerend. Niet voor niets sloot Darwin zelf zijn beroemdste werk ‘Over het ontstaan van soorten’ af met de bedenking: “Er is grandeur in deze visie op het leven, … dat … er uit zo een eenvoudig begin een eindeloze reeks vormen, prachtig mooi en schitterend, zijn geëvolueerd, en onophoudelijk evolueren.”



  • Paddenstoelenparadijs

Het merendeel van het jaar groeien zwammen onder de grond als fijne schimmeldraden die we de zwamvlokken noemen. Zodra temperatuur en vochtigheid optimaal zijn, vormen ze vruchtlichamen: de paddenstoelen. Hierin ontstaan sporen, minuscuul kleine voortplantingscellen die door de wind verspreid worden. De Plantentuin is zeer rijk aan zwammen.

Onder de oude eiken en beuken komen verschillende boletensoorten voor. Het zijn mycorrhizazwammen: hun schimmeldraden zijn verbonden met de boomwortels. Beide partners wisselen suikers en voedingsstoffen uit en halen voordeel uit deze symbiose.

Andere zwammen leven van dood materiaal, het zijn saprofyten, de opruimers van de natuur. In de graslanden van de Plantentuin komen bijvoorbeeld het papegaaizwammetje (Hygrocybe psittacina), de hooilandwasplaat (H. aurantioviscida) en de zwartwordende wasplaat (H. conica, zie foto) voor. Onze paddenstoelenonderzoekers beleven momenteel hoogdagen. De warme julimaand gevolgd door een vochtige en warme augustus doen de paddenstoelen letterlijk uit de grond schieten. Er staan boleten bij bosjes en andere bedreigde soorten zoals de roestvlekkencantharel (Cantharellus ferruginascens) zijn ook al gevonden. 



  • Drie generaties victoriatuiniers

In de Plantentuin zijn er heel wat tuiniers werkzaam. Zij verzorgen met hun vakkennis de duizenden plantensoorten die uit alle hoeken van de wereld afkomstig zijn. Sommige planten vragen bijzondere zorgen; de reuzenwaterlelies (Victoria) bijvoorbeeld,  dienen op het juiste moment gezaaid te worden, in het perfecte grondmengsel en bij de optimale watertemperatuur. Dingen die je op de tuinbouwschool niet leert. Onze tuiniers leren constant bij, door eigen ervaring, door internationale uitwisseling en van oudere collega’s. Bij de opening van de vernieuwde kas van de reuzenwaterlelies waren er niet minder dan 3 generaties tuiniers aanwezig. René De Prins (2e van links op de foto) verzorgde de waterlelies van 1952 tot 1990, vanaf 1972  leidde hij Jan Vanden Eede (2e van rechts) op. Sinds vorig jaar worden Gery Van Den Troost (links) en Koen Van Renthergem door hem ingewijd in de verzorging van de reuzenwaterlelies. De toekomst is verzekerd.



  • Hoog bezoek

In augustus mocht de Plantentuin Zijne Excellentie Pisan Manawapat, ambassadeur van Thailand ontvangen. Hij kwam in het gezelschap van twee boeddhistische monniken, Ajahn Vajiro en Anagarika Wei-Sen, op bezoek in België. Bij een vorig bezoek, samen met zijn familie, was de ambassadeur erg gecharmeerd door de Plantentuin en deze keer wou hij dit delen met zijn gasten. Bij hun tocht door het Plantenpaleis herkenden ze enkele soorten die ook in Azië voorkomen. Vooral de herkomst van verschillende plantensoorten, zoals de frangipani (Plumeria rubra) die in Thailand vaak aangeplant wordt als sierboom maar die uit Zuid-Amerika stamt, fascineerde het gezelschap. Het was voor hen ook een verrassing dat pepertjes (Capsicum), één van de typische ingrediënten van de oosterse keuken, oorspronkelijk ook uit Amerika komt, net als de aardappel (Solanum tuberosum) waarzonder we geen Belgische friet zouden kunnen maken. Iets waar heel wat van onze bezoekers nog steeds van opkijken.



Help mee de Russische plantencollectie van Vavilov redden.

Nicolaj Ivanovitsj Vavilov (1887-1943) was een belangrijk Russisch plantkundige en plantenveredelaar. Tot het Sovjetregime hem gevangen zette, hield hij zich voornamelijk bezig met de veredeling van landbouwgewassen. Hij was ook een pionier in het onderzoek naar de oorsprongsgebieden van cultuurgewassen. In 1926 legde hij in Pavlovsk, nabij Sint-Petersburg, een proeftuin van 500 ha aan, waaronder 70 ha met 5500 variëteiten van fruitbomen (appel, peer, kers) en kleinfruit (bessen). De meeste van deze variëteiten komen nergens anders ter wereld voor en zijn het resultaat van honderden jaren selecteren en kruisen door Noord-Europese, Scandinavische en Russische boeren. Helaas dreigt deze bron van genetisch materiaal te verdwijnen want een bouwpromotor wil er woningen neerpoten. Enkel de Russische president Medvedev en premier Poetin kunnen de bulldozers nog een halt toeroepen. Vandaar deze wereldwijde oproep om deze petitie te ondertekenen.

Lees ook het krantenbericht uit The Scientist: http://www.the-scientist.com/blog/display/57617/

Musa is de wetenschappelijke naam van de bananenplant.


















  • Paard en kar (elke zondagnamiddag van september 2010)

De Brabantse trekpaarden staan klaar om de bezoekers op een gratis ritje door de Plantentuin te trakteren. Elke zondagnamiddag van september kan je op- of afstappen aan de Hoofdingang, het Plantenpaleis, de Balatkas en de Oranjerie.

  • Afrikaans ontdekkingsparcours (nog tot 9 januari 2011)

Ontdek de wonderlijke plantenwereld van het Afrikaanse continent; levende steentjes uit Namibië, de baobab uit de savanne of de koffiestruiken uit het donkere evenaarswoud. De biodiversiteit van Afrika is adembenemend.

  • Koffers vol Natuur, een fenomenale fototentoonstelling van Tom Linster (nog tot 24 oktober 2010)

Tom Linster heeft als gedreven natuurfotograaf letterlijk vele waters doorzwommen.  Van Australië tot in het noorden van Canada reisde hij rond om onze natuurlijke wereld vast te leggen op foto. In het kasteel van de Nationale Plantentuin laat hij ons proeven van zijn nieuwste realisatie. Via koffers of kijkkasten word je uitgenodigd om zijn prachtfoto's vanuit een originele hoek te bewonderen. In het jaar van de biodiversiteit laat deze tentoonstelling je voelen hoe prachtig divers de natuur wel is.

  • Tentoonstelling Paddenstoelenaquarellen (15 september - 17 oktober 2010)

Uitzonderlijk kan je een 50-tal werken bewonderen van vijf gerenommeerde illustratoren uit Nederland, Italië, Frankrijk en België. Je staat versteld van de precisie waarmee de paddenstoelen afgebeeld werden. De werken hangen in de toren van het Kasteel; de toegang tot de tentoonstelling is inbegrepen in het ticket van de Plantentuin.

  • Nacht van de Onderzoekers (24 september 2010 in Bozar, Brussel)

Van 18 tot 22 uur kan u tal van Belgische wetenschappers ontmoeten in het Paleis voor Schone Kunsten (Bozar) in Brussel. Ook de Plantentuin zal vertegenwoordigd zijn met expeditieleden van de missie Congo River 2010 en onderzoekers van de biodiversiteit in de stad. De toegang is gratis! Meer info

  • Workshop Natuurfotografie met Tom Linster (25 september 2010)

Haal meer uit uw fototoestel! Een workshop natuurfotografie op een unieke locatie. Deze workshop is er voor elke enthousiaste natuurliefhebber die betere foto’s wil schieten door zijn toestel echt te leren kennen, of het nu een grote reflexcamera dan wel zo’n handige pocket is! Beginner of gevorderde fotograaf, voor iedereen is er een uitdaging op deze unieke en plantenrijke locatie. Meer info

  • Nocturne (30 september 2010 van 17 tot 22 uur)

Bezoek de Plantentuin met sfeervol verlichte serres vol tropische planten, oude bomen bij kaarslicht en enkel in 2010: een bezoek aan het kasteel met 'Koffers vol Natuur, een fenomenale fototentoonstelling van Tom Linster'. Je krijgt op de verschillende locaties uitleg door één van de enthousiaste plantentuingidsen. Mis deze unieke kans niet, slechts éénmaal per jaar blijven de deuren open tot laat in de avond en dat alles voor de gereduceerde toegangsprijs van € 2,5 per volwassene of € 1 voor jongeren tot 26 jaar.

Ikebana of Japanse bloemsierkunst is meer dan gewoon wat bloemschikken. In de werken van de Sogetsuschool die tentoongesteld worden, voel je de oosterse spiritualiteit. Lerares Atsuka Bersma en haar leerlingen vinden het belangrijk dat de werken rust uitstralen en dat de gebruikte materialen hun natuurlijke charme niet verliezen. De toegang tot de tentoonstelling is inbegrepen in het ticket van de Plantentuin.

  • Week van de Smaak (13 - 14 november, telkens om 14 en 15 uur)

Tijdens de week van de Smaak in de Plantentuin, staat dit jaar staat Afrika centraal. Het Afrikaans ontdekkingsparcours neemt je mee naar de dadelpalm, de maniokplant, de koffiestruik, ... Maar daarbovenop kan je proeven en ruiken van vruchten en specerijen, van typische Marokkaanse thee met munt en van Afrikaanse gerechten. Inschrijven verplicht op 02 260 09 70 of info@br.fgov.be

Musa is de wetenschappelijke naam van de bananenplant.



  • Perzisch ijzerhout

Bel de brandweer, de Parrotia staat in brand! Elk jaar, ongeveer half oktober, lijken de bladeren van het Perzisch ijzerhout (Parrotia persica) te ontvlammen in schitterende herfstkleuren: smeulend oranje, flakkerend geel en gloeiend dieprood. Niet voor niets is één van de Nederlandse namen 'vlamboom'. De soort is oorspronkelijk afkomstig uit het noorden van Iran (het vroegere Perzië), uit de bergen tegen de kust van de Kaspische Zee. Halfweg de 19e eeuw werd de Parrotia in Europa ingevoerd. Het hout is zeer hard en de stammen worden in Iran als telefoonpaal gebruikt. Voor ons lijkt dit enigzins vreemd want in onze tuinen ontwikkelt hij zich meestal slechts tot een forse struik. In de natuur kan hij echter uitgroeien tot een heuse boom van meer dan 12 meter hoog. Op oudere leeftijd krijgt de stam een mooi vlekkenpatroon van afschilferende schors, vergelijkbaar met de plataan. Laat in de winter openen de kleine robijnrode bloemen en geven met deze ‘gloeidraadjes’ de boom opnieuw een warme gloed.

In de Plantentuin kan je enkele schitterende exemplaren komen bekijken. De mooiste staat op de Lange Border (nr 13 op het bezoekersplan), vlak bij de ingang van de Mediterrane Kas. Deze boom toont mooi de natuurlijke groeivorm. Met zijn flinke stam, met een omtrek van 193 cm, is hij de dikste van zijn soort in ons land en prijkt hij op de lijst van kampioenbomen.
Musa is de wetenschappelijke naam van de bananenplant.

  • Vlierbessensiroop

De vlierbessensiroop is er weer; een natuurproduct met een gunstige invloed op de luchtwegen in de koude jaargetijden.

Vliersiroop verlicht de ongemakken van een verkoudheid en versnelt de genezing. Neem de helft vliersiroop en de helft water en breng het tot aan het kookpunt. Drink zo heet mogelijk uit. Als je nog een kruidnagel toevoegt kan je je verkoudheid nog beter te lijf gaan. Maar vliersiroop is ook gewoon lekker, bijvoorbeeld in een kopje thee. Een smakelijke herfst…

Voor een fles vliersiroop van 190 ml. betaal je in de Tuinwinkel slechts € 5.

Musa is de wetenschappelijke naam van de bananenplant.

Uitgever
Nationale Plantentuin van België

Musa komt tot stand binnen de Afdeling Museologie en Educatie met de medewerking van het informaticateam en de Afdeling Levende Collecties.

Eindredacteur
Gert Ausloos

Foto's
Nationale Plantentuin van België en Tom Linster.

Wilt u Musa ook ontvangen, klik hier en schrijf het woord subscribe in je mailbericht. Gelieve geen signatuur noch andere tekst toe te voegen.

Wilt u niet langer Musa ontvangen, klik hier en schrijf het woord unsubscribe in je mailbericht.

Voor bezoekersinformatie klik hier.

Nationale Plantentuin van België
Domein van Bouchout
Nieuwelaan 38
1860 MEISE

02 260 09 70
info@br.fgov.be