nr. 21, lente 2010

Nieuws uit de Plantentuin

Niet te missen

Plant in de kijker

De Tuinwinkel

Er groeit iets in Meise!
Musa is de wetenschappelijke naam van de bananenplant.






  • Internationaal jaar van de biodiversiteit

De Verenigde Naties hebben 2010 uitgeroepen tot het jaar van de biodiversiteit. Biodiversiteit is de verzamelnaam voor de verbijsterende verscheidenheid aan levensvormen waarmee we onze aarde delen, samen waarschijnlijk meer dan 15 miljoen verschillende soorten. Biodiversiteit slaat ook op levensgemeenschappen zoals bossen, moerassen of koraalriffen maar ook het platteland en de stedelijke omgeving rekenen we hierbij.

Heel wat basisbehoeften zoals eten, drinken, geneesmiddelen en een dak boven ons hoofd hebben we te danken aan de biodiversiteit. Het is ontegensprekelijk de grootste rijkdom van onze planeet, maar door vervuiling en energieverspilling gaat het snel bergaf met deze verscheidenheid. In het boekje ‘366 tips voor de biodiversiteit’ kan je inspiratie vinden om dit probleem zelf aan te pakken: door keukenafval te composteren in de tuin bijvoorbeeld, door te koken met wilde paardenbloemen of door lichtvervuiling te beperken. Het boekje is gratis te verkrijgen via www.biodiv2010.be

Om je aan te zetten de tips in dit boekje te gebruiken zullen we in elke Musa van dit jaar een stukje van de fascinerende biodiversiteit van het Plantenrijk uit de doeken doen.



  • Biodiversiteit: de ene cactus is de andere niet

Biodiversiteit situeert zich op verschillende niveaus. Tussen de individuen van een soort kunnen er zeer grote verschillen zijn. Elk individu is anders, je hebt mensen met blauwe ogen en rode haren, maar evenzeer bruine ogen of zwart haar. Hetzelfde geldt ook voor plantensoorten. Tussen planten van één soort kunnen enorme verschillen bestaan. Bij het kleine cactusje Mammillaria elongata is dit goed te zien. Er zijn individuen met witte, gele of bruinrode stekels. Het lijken wel verschillende soorten, maar ze kunnen elkaar bestuiven en vruchtbare nakomelingen produceren.

De verschillende kleuren zijn een teken van de genetische diversiteit van de soort. Niet elk cactusje heeft dezelfde genen als het andere. Deze genetische diversiteit binnen een soort heeft de mens in staat gesteld om bepaalde voedselgewassen te ontwikkelen. Zo zijn alle types van kolen -broccoli, spruiten, rode, witte, krul-, spits-, bloemkool, …- lid van dezelfde soort: Brassica oleracea. Het genetisch niveau van de biodiversiteit is dus belangrijk voor onze voedselvoorziening.

  • Vlaggenschip keert terug

Met 18 000 verschillende plantensoorten op één plek verzameld, is de Plantentuin letterlijk het meest biodiverse plekje in België en omgeving. Eén van onze meest bekende planten hebben we echter twee jaar moeten missen: de reuzenwaterlelie (Victoria amazonica) in de Victoriakas van het Plantenpaleis (nr. 5 op het bezoekersplan). Het was voor het eerst in 200 jaar dat deze opmerkelijke plant niet te bewonderen was. Dat kwam omdat achtereenvolgens het dak en het bassin van de serre vernieuwd werden. Begin februari hebben de tuiniers Jan en Koen nieuwe planten gezaaid. Vandaag zijn de eerste blaadjes zichtbaar zodat we binnen enkele maanden weer kunnen genieten van de opmerkelijke schoonheid van deze plant.

Om de terugkeer van de reuzenwaterlelies te vieren, organiseren we deze zomer allerlei activiteiten waaronder een aantal nocturnes.



  • Expedition Congo River

In het biodiversiteitsjaar staan ook onze Afrika-activiteiten in de kijker. Het meest tot de verbeelding spreekt de afvaart van de Congostroom, Stanley achterna. Zes van onze plantkundigen zullen samen met biologen van het Koninklijk Museum voor Midden-Afrika, het Koninklijk Belgisch Instituut voor Natuurwetenschappen en Congolese wetenschappers deelnemen aan deze expeditie. De Congostroom is de op één na langste en waterrijkste rivier van Afrika. Met zijn talrijke zijriviertjes is deze rivier het ideaal transportmiddel om diep in de ongerepte stukken regenwoud door te dringen. Men verwacht zeker nieuwe soorten te ontdekken want voor sommige organismen als korstmossen en kiezelwieren is de regio nog een echte blinde vlek. De expeditieboot vaart af op 26 april in Kisangani en zal zes weken later aankomen in Kinshasa. We houden u zeker op de hoogte van het reilen en zeilen van onze wetenschappers.



  • Herbariumscanner naar Congo

Hoe krijg je een reusachtig maar fragiel wetenschappelijk instrument, van anderhalve meter hoog en 165 kilogram zwaar, intact op één van de meest afgelegen plaatsen ter wereld? Dat was het probleem waarmee we eind vorig jaar geconfronteerd werden. Op 2 december 2009 vertrok een herbariumscanner vanuit de botanische tuin van Kew, London, via Brussel, naar Yangambi, nabij Kisangani, voor het Nationaal Herbarium van Congo. Dankzij de verenigde krachtinspanningen van Katy Beck uit Kew, Steven Dessein uit Meise en Elasi Ramazani uit Yangambi, kwam het toestel op 20 januari 2010 heelhuids aan.

Met deze digitale scanner kan het unieke herbariummateriaal uit het enorm soortenrijke herbarium van Yangambi opgenomen worden in ‘The Global Plant Initiative’, de wereldwijde internetdatabank, om alle plantensoorten op de planeet te identificeren. Voor de medewerkers in Yangambi is dit toestel een heuse hefboom om het niveau van hun eigen onderzoek naar de Congolese plantengroei omhoog te halen. Binnenkort zal de herbariumscanner in Yangambi bovendien aangedreven worden door duurzame elektriciteit, opgewekt door zonnepanelen.

Musa is de wetenschappelijke naam van de bananenplant.


















  • Workshop Natuurfotografie met Tom Linster (25 maart, 27 mei, 29 mei, 26 augustus of 28 augustus 2010)
Haal meer uit uw fototoestel! Een workshop natuurfotografie op een unieke locatie. Deze workshop is er voor elke enthousiaste natuurliefhebber die betere foto’s wil schieten door zijn toestel echt te leren kennen, of het nu een grote reflexcamera dan wel zo’n handige pocket is! Beginner of gevorderde fotograaf, voor iedereen is er een uitdaging op deze unieke en plantenrijke locatie. Meer info
  • Magnoliawandeling (van 1 tot 30 april 2010)
De Plantentuin bezit een collectie van tientallen magnoliasoorten en  cultuurvariëteiten met prachtige namen als komkommermagnolia (Magnolia acuminata), regenschermmagnolia (Magnolia tripetala) of leliebloemmagnolia (Magnolia liliiflora).  We zetten naar jaarlijkse gewoonte deze verzameling in de kijker met een magnoliaparcours. Zo kom je bij onze mooiste exemplaren en leer je van alles bij over deze juweeltjes van de horticultuur. De stermagnolia’s bloeien het vroegst, de hangbloemmagnolia’s het laatst, maar wanneer precies ze op hun mooist zijn, is erg weersafhankelijk. Stevig schoeisel of laarzen aanbevolen! Gratis folder vol magnoliaweetjes.
  • Paard en kar (zon- en feestdagen van april tot september)
De Brabantse trekpaarden staan weer klaar om de bezoekers op een gratis ritje door de Plantentuin te trakteren. Vanaf april kan je op zon- en feestdagen in de namiddag op- of afstappen aan de Hoofdingang, het Plantenpaleis, de Balatkas en de Oranjerie. (De paardenkar rijdt uitzonderlijk niet op 1, 23 en 24 mei, 4 juli en 5 en 19 september!)
  • Afrikaans ontdekkingsparcours (van 27 april 2010 tot 9 januari 2011)
Ontdek de wonderlijke plantenwereld van het Afrikaanse continent; levende steentjes uit Namibië, de baobab uit de savanne of de koffiestruiken uit het donkere evenaarswoud. De biodiversiteit van Afrika is adembenemend.
  • Heen-en-weer-week  (8 en 9 mei 2010)
Verminder je CO2 uitstoot, ook als je naar de Plantentuin komt. Per fiets of met het openbaar vervoer kan je net zo goed bij ons raken. Om dit te stimuleren betalen alle bezoekers die op 8 en 9 mei met de fiets of met de bus naar de Plantentuin komen, slechts € 4 i.p.v. € 5 voor hun toegangsticket! Je stalt je fiets bij de wachters aan de Hoofdingang of je toont je buskaartje aan de kassa. Daarbovenop maak je kans op één van de prijzen die de vzw Komimo (Koepel Milieu en Mobiliteit) ter beschikking stelt (NMBS-reischeques, dagpassen De Lijn, Bongobons, Solar chargers, Ipod's, Nokia 7020 fold, …); een initiatief in het kader van de heen-en-weer-week.
  • Koffers vol Natuur, een fenomenale fototentoonstelling van Tom Linster (van 22 mei tot 2 november 2010)
Tom Linster heeft als gedreven natuurfotograaf letterlijk vele waters doorzwommen.  Van Australië tot in het noorden van Canada reisde hij rond om onze natuurlijke wereld vast te leggen op foto. In het kasteel van de Nationale Plantentuin laat hij ons proeven van zijn nieuwste realisatie. Via koffers of kijkkasten word je uitgenodigd om zijn prachtfoto's vanuit een originele hoek te bewonderen. In het jaar van de biodiversiteit laat deze tentoonstelling je voelen hoe prachtig divers de natuur wel is.
  • Passiflora 2010 (22-24 mei 2010)

Gloednieuw tuinevent voor de echte tuinliefhebber op zoek naar bijzondere planten voor tuin en balkon. Meer info

  • Dag van het Park (30 mei 2010)

Voor de 20e editie van de Dag van het Park, met als thema 'Groen in je Buurt' kan je in de Plantentuin een wandeling langs inheemse bomen maken. Gezinnen met jonge kinderen kunnen het ontdekkingsparcours vol opdrachten en spelletjes meemaken, met de rugzak en de bolderkar door de Plantentuin...

Musa is de wetenschappelijke naam van de bananenplant.




  • De wintercyclaam

Wie bloeit er het eerst in de tuin? Krokussen, sneeuwklokjes, …? Neen, de wintercyclaam is nog vroeger. Een enkel plantje in een pot of een heel tapijt van vrolijke lentekleurtjes kondigt aan dat de winter nu wel definitief de aftocht zal moeten blazen. Tot voor kort was in onze streken bijna uitsluitend de Perzische cyclaam (Cyclamen persicum) gekend, die als uitbundig bloeiende kamerplant verkocht wordt. Maar er bestaan nog wel 20 andere soorten, waarvan sommige perfect winterhard zijn en dus uitstekend als tuinplant dienst kunnen doen.

De wintercyclaam (Cyclamen coum) is daar wel het mooiste voorbeeld van, het hoeft dus niet te verwonderen dat je het kleine plantje almaar vaker ziet opduiken bij tuinliefhebbers. Ook in de Plantentuin kan je ze op dit ogenblik bewonderen. Ze werden 2 jaar geleden door onze vrijwilligers aangeplant en vormen nu een prachtig bloementapijt in de Lange Border (nr. 13 op het bezoekersplan)

Het natuurlijk verspreidingsgebied situeert zich vooral rond de Zwarte Zee. Daar worden ze ’s winters door een dik pak sneeuw bedekt, dat hen tegen de ergste kou beschermt. Na het smelten komen de plantjes volledig in blad tevoorschijn en staan dan vaak al in bloei. Door de grote variatie in bloemkleur (wit, roze tot magenta) en in bladvorm (rond tot niervormig en al dan niet met witte tekening) is men ondersoorten gaan afbakenen.

Door het kruisen hiervan heeft men in de horticultuur vormen bekomen met bijvoorbeeld zilveren blaadjes, met gebogen bloemblaadjes, met tweekleurige bloemen, …

Een kleine waarschuwing nog: als u planten of knollen van cyclamen koopt, zorg dan dat je zeker weet dat ze door een kweker vermeerderd en niet uit het wild geroofd werden!
Musa is de wetenschappelijke naam van de bananenplant.




  • Een kopje Plantentuin

De Nationale Plantentuin bestudeert al meer dan honderd jaar de planten van de koffiefamilie, een reusachtige groep van meer dan 12.000 soorten. Om onze lange en innige band met koffie te gedenken liet de Plantentuin in 2009 door koffiebranderij Hoorens een heerlijke, aromatische en unieke 100%-arabica-koffiemengeling samenstellen. Daarnaast werden ook twee koffiekoppen ontworpen. Eentje met het logo van de Plantentuin en de andere met een mooie afbeelding van een twijg met de rode koffievruchtjes. Zo vergeet u nooit welke plant u dit bakje troost schenkt.

  • Bladverliezende azalea's

Een eeuw geleden maakten ze Gent en Boskoop beroemd, de bladverliezende azalea’s van Vlaanderen en Nederland. Heidi Goethals en Frans Schuit gingen op zoek naar deze schitterende planten in parken en tuinen in de Lage Landen. Met ruim honderd foto’s illustreren zij de beschrijvingen van hun subtiele bloemvariatie. Vanzelfsprekend bevat het boek ook praktische tips voor wie bladverliezende azalea’s zelf in zijn tuin wil planten of wie ze elders wil gaan bewonderen. Voor musalezers is dit boek nu te koop aan € 19 i.p.v. € 21.

Bladverliezende azalea's werd geschreven door Heidi Goethals en Frans Schuit en werd in 1999 uitgegeven bij Kosmos-Z&K Uitgevers; 128 blz. kostprijs €19.

Om uw exemplaar te reserveren, klik hier.

Alleen in de Tuinwinkel vind je het betere tuinboek

The place to be voor plantenliefhebbers!

Musa is de wetenschappelijke naam van de bananenplant.

Uitgever
Nationale Plantentuin van België

Musa komt tot stand binnen de Afdeling Museologie en Educatie met de medewerking van het informaticateam en de Afdeling Levende Collecties.

Eindredacteur
Gert Ausloos

Foto's
Nationale Plantentuin van België en Tom Linster.

Wilt u Musa ook ontvangen, klik hier en schrijf het woord subscribe in je mailbericht. Gelieve geen signatuur noch andere tekst toe te voegen.

Wilt u niet langer Musa ontvangen, klik hier en schrijf het woord unsubscribe in je mailbericht.

Voor bezoekersinformatie klik hier.

Nationale Plantentuin van België
Domein van Bouchout
Nieuwelaan 38
1860 MEISE

02 260 09 70
info@br.fgov.be