nr. 19, herfst 2009

Nieuws uit de Plantentuin

Niet te missen

Plant in de kijker

De Tuinwinkel

Er groeit iets in Meise!
Musa is de wetenschappelijke naam van de bananenplant.


  • Een vernieuwd dak op het Plantenpaleis

Op 20 augustus werd de laatste glasplaat van het dak van de grote kassen van het Plantenpaleis gelegd. In totaal werd 8.100 gelaagde, isolerende, glasplaten geplaatst in 34.000 meter speciaal ontworpen aluminium profielen, goed voor een oppervlakte van 8.280 m². Door de afronding van dit 10 jarig project zijn de levensomstandigheden voor de 10.000 plantensoorten van het Plantenpaleis een heel stuk verbeterd. Naast de dakvernieuwing werd immers ook de technische infrastructuur grondig in orde gebracht. Deze ingrepen maken van het Plantenpaleis een efficiënter en zuiniger gebouw.

Reeds 4 kassen werden volledig ingericht. De Victoriakas en de Moessonkas worden in de volgende maanden afgewerkt. Onmiddellijk daarna starten de werken aan de grote Regenwoudkas. Al onze inspanningen zorgen ervoor dat het Plantenpaleis zijn rol, als bewaarplaats voor ondermeer bedreigde planten en als educatief instrument voor al wie in planten geïnteresseerd is, nog beter kan vervullen.


  • Vijf nieuwe Afrikaanse neefjes voor het vlijtig liesje

Ken je het vlijtig liesje (Impatiens walleriana), het populaire tuinplantje waarvan de vruchtjes exploderen als je ze aanraakt? Er zijn wereldwijd meer dan 1000 soorten Impatiens gekend, zeg maar neefjes van het vlijtig liesje, die we in het Nederlands allemaal springzaad noemen. De meeste springzaadsoorten komen in Azië voor. Uit de Afrikaanse regenwouden kenden we er tot op heden 119. Daar komen er nu vijf nieuwe bij, want tijdens twee recente expedities die Dr. Steven Dessein van de Nationale Plantentuin in samenwerking met Dr. Steven Janssens van de KULeuven ondernam, werden in de heuvelachtige regenwouden van Gabon en Kameroen 5 nieuwe soorten ontdekt. Ze verschillen erg van mekaar in grootte en bloemkleur. Een van de nieuw ontdekte soorten heeft felroze bloemen en groeit op grond die door een spattende waterval nat gehouden wordt, terwijl een andere dan weer knalrode bloemen draagt en als epifyt, tot 30 m boven de grond, in de boomkruinen groeit.

Door de expeditieleden, Afrikaanse en Belgische, werden in totaal 2000 plantenstalen voor verder onderzoek verzameld. Wordt dus zeker nog vervolgd…


  • Expeditie Congostroom

Een multidisciplinair team van negen Belgische en elf Congolese wetenschappers, van verschillende wetenschappelijke instellingen en universiteiten is van 14 juni tot 7 juli 2009 de Congostroom afgevaren tussen Lisala en Kisangani. Het doel was om materiaal en observaties te verzamelen, elk voor hun vakgebied (dier-, plant-, weer- en bodemkunde, cartografie en waterkwaliteitsonderzoek), om zo een bilan te kunnen opmaken van de biodiversiteit en het beheer van de stroom. Het was immmers verscheidene decennia geleden dat dit nog gebeurd was.

Dr. Piet Stoffelen van de Nationale Plantentuin van België heeft voor het botanisch onderzoek vele DNA-stalen van planten meegebracht voor verder onderzoek en zijn collega Dr. Damien Ertz heeft duizenden korstmossen kunnen observeren en verzamelen. De resultaten van zijn onderzoek zijn alvast veelbelovend, want de korstmossen uit de regio van de expeditie waren tot op heden nog maar weinig onderzocht.


  • Tuiniers in de tuin van Eden
In het voorjaar brachten Jelle Wouters en Paul Sammels, twee tuiniers uit het Plantenpaleis een bezoek aan het Eden Project in Cornwall, Groot-Brittannië. Deze botanische tuin is bekend vanwege zijn serres van meer dan 40 meter hoog, met een unieke ecologische en educatieve werking (http://www.edenproject.com/). Ze wisselden ervaringen uit met een 25-tal personen; tuiniers, gidsen en managers. Naast plantenverzorging kwam ook de organisatie van tuinierswerk aan bod. Het viel onze tuiniers op dat er binnen Eden op een heel soepele manier werd omgesprongen met de indeling van het werk. Naast de specifieke taak van elke tuinier werd er voornamelijk gewerkt in projecten waarbij verschillende teams samenwerkten. Op praktisch vlak hielpen ze mee met het herinrichten van de mangrovezone van Eden. De verzorging van de mangobomen werd onder de loep genomen, in Meise geven deze zelden vruchten en volgens de tuiniers van Eden heeft de boom een droogteperiode nodig om goed te produceren. Er was vanuit de tuiniersploeg van Eden een grote interesse om een tegenbezoek aan Meise te organiseren.
Musa is de wetenschappelijke naam van de bananenplant.










  • Paard en kar - elke zondag van september 2009

Ook dit jaar zijn er weer gratis ritjes met paard en kar doorheen onze uitgestrekte Plantentuin. De stopplaatsen zijn de Hoofdingang, het Plantenpaleis, het Herbetum en de Oranjerie.

  • Tentoonstelling Kiezelwieren, de glazen longen van onze planeet ontsluierd - nog tot 27 september 2009

Diatomeeën of kiezelwieren zijn even belangrijk voor de zuurstofproductie op aarde als de tropische regenwouden. In de tentoonstelling wordt uitgelegd wat kiezelwieren zijn en wordt ingegaan op hun wetenschappelijke en praktische toepassingen: van tandpasta tot de koepel van de Hagia Sophia in Istanbul.

  • Nocturne - 15 oktober 2009; aanvang doorlopend tussen 17 en 22 uur

Bezoek de Plantentuin met sfeervol verlichte serres vol tropische planten, oude bomen bij kaarslicht en enkel in 2009: een bezoek aan de Kasteeltoren met de tentoonstelling 'Graines de mémoire'. Je krijgt op de verschillende locaties uitleg door één van de enthousiaste plantentuingidsen. meer info

In het kader van de 'Nocturnes van de Brusselse Museums'

  • Inheemse bomenwandeling - nog tot 31 oktober 2009

Herontdek de bomen van bij ons. Deze groene bondgenoten waarvan de namen ons zo bekend in de oren klinken, hebben nog heel wat geheimen te onthullen. De folder bevat leuke anekdotes en weetjes over de kenmerken, het gebruik en de geneeskracht van onze bomen. Je ontvangt hem gratis aan de kassa en legt het parcours op eigen ritme af.  meer info

  • Tentoonstelling 'Graines de mémoire' (Phet Cheng Suor) - nog tot 18 oktober 2009

Gestimuleerd en geboeid door de rijkdom van de plantenverzamelingen, keert de kunstenares Phet Cheng Suor terug naar haar Chinees-Cambodjaanse wortels. Gebruik makend van bloemen, bladeren, papier, zaden en plantaardige kleurstoffen creëert ze kimono's uit magnoliabladeren, 'overgangshabijten' uit moerbeibast, kleurrijke plantaardige glasramen, rituele boeken… Ontdek haar botanisch en intens poëtisch universum in de donjon van het Kasteel van de Plantentuin. Meer info

Een laatste ontmoetingsmoment met de artieste vindt plaats op 27 september 2009 om 15 uur en 17 uur in het Nederlands en om 14 uur en 16 uur in het Frans. Let op: inschrijven is noodzakelijk (te grote groepen kunnen niet in de toren) info@br.fgov.be - 02/260 09 70

  • Proeven en snuffelen tijdens de week van de smaak

Sinds oudsher zijn kruiden en specerijen gegeerde en typische producten om gerechten af te smaken. We kennen ze als lange rijen in de supermarkt, glazen potjes gevuld met geurige poeders, zaadjes of verkruimelde blaadjes. Benieuwd waar dit vandaan komt? Samen met de plantentuingidsen kan je in Mabundu de groene leveranciers van dit alles ontdekken; vanille, gember, muskaatnoot, Jamaicapeper en Afrikaanse paradijskorrels, kijken en proeven ter plekke. Er zijn 6 sessies voorzien : u heeft de keuze uit 14  of 15 november om 14, 15 of 16 uur. Inschrijven verplicht via info@br.fgov.be of op 02 260 09 70.

  • Het Darwinparcours - nog tot 31 december 2009   

Charles Darwin was werkelijk gefascineerd door planten. Hij bestudeerde klimmende planten, orchideeën en zelfs sleutelbloempjes. Je kan doorheen het Plantenpaleis het Darwinparcours volgen en de groene kant van Darwin ontdekken. Grote panelen leren je meer over de botanische trekjes, zijn waarnemingen en experimenten met planten. Je kan zelfs, net zoals Darwin in de negentiende eeuw, eens een insectenetende plant voeden.

Musa is de wetenschappelijke naam van de bananenplant.



  • De arganboom

De arganboom (Argania spinosa) is een doornige boom die van nature enkel voorkomt in het zuidwesten van Marokko en een stukje van Algerije. De arganboom wordt maximaal 10 m hoog maar kan wel 200 jaar oud worden. Hij vormt zeer knoestige stammen en takken waarin de plaatselijke geiten gewoonweg omhoog klimmen om van de piepkleine blaadjes te smullen die ze met tanden, lippen en tong voorzichtig tussen de venijnige doornen uit plukken.

De oorspronkelijke arganbossen zijn de laatste eeuw met de helft afgenomen. Vaak werden ze gerooid om citrusvruchten voor de export te kweken. De nog overblijvende 8280 km²  werd door de UNESCO als biosfeerreservaat uitgeroepen zodat ze beter beschermd kunnen worden.

De vrucht van de arganboom doet er 2 jaar over om rijp te worden; uit de pitten maakt men arganolie. Het zijn Marokaanse vrouwencoöperatieven die hiervoor instaan. De noten worden met de hand van vruchtvlees ontdaan, gekraakt tussen twee stenen, de pitten worden geroosterd en vermalen tot een pulp waar men manueel de olie uitperst. Een geheel van erg arbeidsintensieve handelingen maar met als resultaat een luxeolie die de kwaliteit van olijfolie overtreft: rijk aan essentiële vetzuren en voor 80 % bestaande uit onverzadigde vetzuren. De olie wordt gebruikt in de keuken maar ook tegen huidaandoeningen. Sinds enkele jaren is arganolie gegeerd door de westerse cosmetica-industrie. Elke oogstbare noot loont de moeite om verzameld te worden, maar hierdoor is de natuurlijke verjonging door de zaden stilgevallen… een sombere toekomst.

In de Mediterrane Kas van het Plantenpaleis (nr. 5 op het bezoekersplan) kan je 4 jonge exemplaren aantreffen.
Musa is de wetenschappelijke naam van de bananenplant.




  • Honing uit de Plantentuin

Sinds enkele jaren heeft de Plantentuin een heuse bijenstal. In en rond dit gebouwtje staan verschillende bijenkasten. Deze worden verzorgd door een imker. Met de ontelbare bloemen en bomen in de Plantentuin hebben de bijen hun handen meer dan vol. De hele lente en zomer vliegen ze druk heen weer om de planten te bestuiven en nectar te verzamelen. Door de bijzondere plantengroei van de Plantentuin heeft de Plantentuinhoning een unieke smaak. Je kan hem in de Tuinwinkel kopen.

  • Een (h)eerlijke keuken

Er is blijkbaar iets aan de hand met onze voeding. Kan de aarde onze eetlust wel aan? Wat is de ecologische voetafdruk van zalm met papajaboter? Zijn biologisch geteelde tomaten even lekker dan die uit de standaard tuinbouw? Dit kookboek met 125 internationale recepten, geeft heel veel informatie voor wie meer wil weten over de achtergrond en de gevolgen van lekker eten. Het is geschreven om de afstand tussen keuken en natuur een stukje kleiner te maken. De schrijver, Jurgen Tack, ontving er de Canvas Overleven EOS-prijs voor als beste wetenschapsauteur.

Nu aan de gunstprijs van € 20 i.p.v. € 28.

De (h)eerlijke keuken. Biodiversiteit op tafel. 240 blz. Uitgegeven in 2005 met de steun van de Nationale Plantentuin ISBN 90 215 8211 2

Alleen in de Tuinwinkel vind je het betere tuinboek

The place to be voor plantenliefhebbers!

Om uw exemplaar te reserveren, klik hier.

Musa is de wetenschappelijke naam van de bananenplant.

Uitgever
Nationale Plantentuin van België

Musa komt tot stand binnen de Afdeling Museologie en Educatie met de medewerking van het informaticateam en de Afdeling Levende Collecties.

Eindredacteur
Gert Ausloos

Foto's
Nationale Plantentuin van België, Phet Cheng Suor, Steven Dessein e.a.

Wilt u Musa ook ontvangen, klik hier en schrijf het woord subscribe in je mailbericht. Gelieve geen signatuur noch andere tekst toe te voegen.

Wilt u niet langer Musa ontvangen, klik hier en schrijf het woord unsubscribe in je mailbericht.

Voor bezoekersinformatie klik hier.

Nationale Plantentuin van België
Domein van Bouchout
Nieuwelaan 38
1860 MEISE

02 260 09 70
info@br.fgov.be