nr. 18, zomer 2009

Nieuws uit de Plantentuin

Niet te missen

Plant in de kijker

De Tuinwinkel

Er groeit iets in Meise!
Musa is de wetenschappelijke naam van de bananenplant.


  • Nationale Plantentuin in wereld-top-10   

De jury van het International Institute for Species Exploration (Arizona, VS) publiceerde op 23 mei haar selectie van de meest opmerkelijke 10 nieuwe soorten die het afgelopen jaar geïdentificeerd werden. Daartussen stond de Charrierkoffie (Coffea charrieriana) die door Dr. Piet Stoffelen van de Plantentuin in 2008 beschreven werd. Deze koffiesoort produceert koffieboontjes die van nature cafeïnevrij zijn en kan een rol spelen in de koffieindustrie. Een nieuwe soort identificeren is geen eenvoudige klus. Dr. Stoffelen kon gebruik maken van het gedroogde materiaal in het gigantische herbarium, van de grootste verzameling levende Rubiaceae ter wereld en van de kennis en competenties die de Plantentuin al meer dan een eeuw heeft opgebouwd. De tak van de wetenschap die soorten bestudeert, hun kenmerken beschrijft, hen onderling vergelijkt en die elke soort een unieke wetenschappelijke naam geeft noemen we taxonomie. Op deze basiswetenschap steunen landbouw, tuinbouw, bosbouw en zelfs geneeskunde, waar een exacte identificatie van een plantensoort onontbeerlijk is. Deze internationale erkenning onderstreept hoe belangrijk de competenties en de verzamelingen van de Plantentuin zijn.



  • Plantentuin levert 1089ste 'Steve'      
Wetenschappelijke theorieën zoals de zwaartekrachttheorie en de evolutietheorie steunen op exacte en nauwkeurige waarnemingen en resultaten van experimenten. Elke wetenschappelijke theorie is geldig tot een waarneming of experiment wordt gedaan die haar tegenspreekt. Dan wordt ze afgevoerd of aangepast, zo gaat wetenschap vooruit. Sinds Darwin 150 jaar geleden de evolutietheorie uitwerkte wordt ook zij door wetenschappers kritisch bekeken. Creationisten, die het bestaan van alles willen verklaren vanuit een schepper, produceren soms lijstjes van wetenschappers die de evolutietheorie fundamenteel in twijfel trekken.

Als antwoord hierop startte het Amerikaanse National Center for Science Education het ludieke 'Project Steve' op. Op een website kunnen wetenschappers verklaren dat zij geen probleem hebben met de evolutietheorie door hun naam op een lijst te zetten, op voorwaarde dat hij of zij Steve, Stefan, Stephanie of een vergelijkbare naam heeft. Naar schatting kan slechts één procent van de wetenschappers zich inschrijven. De Steve-o-meter telt al over de 1000 inschrijvingen, veel meer dan de lijstjes van creationistische wetenschappers. Op 04/06/2009 schreef Dr. Steven Dessein, onderzoeker aan de Plantentuin, zich in en werd zo de 1089ste 'Steve'.



  • Een titanenblad

Vorige zomer kon de Plantentuin zich tweemaal verheugen in de bloei van een reuzenaronskelk (Amorphophallus titanum). Na weken van spanning ontvouwden de twee indrukkende bloeiwijzen zich, eentje van 156 cm en een tweede van 190 cm. Net als in de natuur was het na drie dagen telkens afgelopen en zakte de bloeiwijze in elkaar, ze werd bruin en verschrompelde. Maar het verhaal gaat verder, de reuzenaronskelk bestaat immers uit een forse ondergrondse knol en na een rustperiode groeide uit één van onze knollen een immens blad.

Boven op een bladsteel van bijna 2 meter hoog ontvouwt zich een ingesneden blad met een oppervlakte van wel 3 m². Hier voltrekt zich nu de fotosynthese; met behulp van zonlicht en koolzuurgas maakt het blad grote hoeveelheden suikers, deze stromen naar de knol en worden daar opgeslagen; langzaam wordt de knol zwaarder. Ten vroegste binnen twee jaar zal de knol deze opgeslagen energievoorraad gebruiken om een nieuwe, en waarschijnlijk grotere, bloeiwijze te maken. De tweede knol, vertoont nog geen enkel spoor van activiteit maar ook daar zal zich een titanenblad ontwikkelen. Maar ondertussen kan je zeker al het 1e blad komen bewonderen in de kas Mabundu van het Plantenpaleis.


  • Plantentuin herdenkt de pionier van de kiezelwieren

Het is dit jaar precies een eeuw geleden dat de Antwerpse scheikundeprofessor Henri Ferdinand Van Heurck overleed. Deze uitzonderlijke man bestudeerde en inventariseerde als eerste de plantengroei van Antwerpen en omgeving. Hij gaf op zondag gratis lessen aan eenieder die meer over plantkunde wilde weten. Maar zijn pionierswerk ging verder dan dat. Hij verbeterde de microscoop en werd beroemd om zijn onderzoek naar de microscopisch kleine kiezelwieren of diatomeeën. Om deze te bemachtigen, voer hij met een stoomboot de Schelde af of vroeg hij de Belgica-expeditie naar de Zuidpool om waterstalen mee te brengen. Zijn gigantische verzameling planten en diatomeeënpreparaten werd onlangs vanuit de Antwerpse Zoo naar het Herbariumgebouw van de Nationale Plantentuin overgebracht, waar ze beter toegankelijk zal zijn voor onderzoekers. Zijn verzameling microscopen kan u zien in het Gentse Museum voor de Geschiedenis van de Wetenschap.

Om Van Heurck te gedenken heeft de Nationale Plantentuin haar conferentiezaal omgedoopt tot het Van Heurckauditorium. Ook zal er in augustus een internationaal symposium gehouden worden voor diatomeeënspecialisten en wordt het grote publiek ondergedompeld in de boeiende wereld van de kiezelwieren via de tentoonstelling ‘Kiezelwieren, de glazen longen van onze planeet ontsluierd’.
  • Profvoetballer van het jaar in de Plantentuin

De nummer 11 van Anderlecht, Mbark Boussoufa, koos samen met Studio 1- sportverslaggever Filip Joos, de schitterend bloeiende magnolia’s van de Plantentuin uit als decor voor een extra lang interview tijdens het paasweekend.

Naar eigen zeggen was Boussoufa gecharmeerd door de schoonheid van de Nationale Plantentuin, een prachtig en groen stukje België dat hij nog nooit eerder bezocht had. 

De tijd heeft inmiddels niet stilgestaan voor Boussoufa, in de dagen na zijn bezoek aan de Plantentuin ontving hij de Ebbenhouten Schoen en werd hij Profvoetballer van het Jaar. We wensen hem een spoedig herstel van zijn dubbele kaakbeenbreuk en hersenschudding die hij opliep tijdens de spannende testwedstrijd tegen Standard.

Meer beroemde Plantentuinbezoekers

Musa is de wetenschappelijke naam van de bananenplant.










  • Het Darwinparcours - van 1 mei tot 31 december 2009   

Charles Darwin was werkelijk gefascineerd door planten. Hij bestudeerde klimmende planten, orchideeën en zelfs sleutelbloempjes. Vanaf 1 mei kan je doorheen de Plantentuin het Darwinparcours volgen en de groene kant van Darwin ontdekken. Grote panelen leren je meer over de botanische trekjes, zijn waarnemingen en experimenten met planten. Je kan zelfs, net zoals Darwin in de negentiende eeuw, eens een insectenetende plant voeden.

  • Historische wandeling - van 1 mei tot 30 juni 2009

Waar bevindt zich de Koninginnendreef?  Waar stond het 'Kasteel van d'Hoogvorst'?  Wil je meer te weten komen over de 18e eeuwse Engelse Landschapsstijl of over het Pachthof, de boerderij van het Kasteel van Bouchout?  Een gratis folder neemt je mee op een parcours door de boeiende geschiedenis van het Domein, het landschap en de Plantentuin.  meer info

  • Hobbytuin Zomerhappening - van 12 tot 14 juni 2009

We verwachten u allemaal op de vijftiende editie van de Zomerhappening, een boeiend tuingebeuren voor de enthousiaste tuinliefhebber. Veel informatie over tuinieren, stekken, zaaien en kweken, bijzondere planten, tuinmeubilair en -materiaal. Meer info 014 / 28 60 80.

  • Rondleiding achter de schermen - op 21 juni en 19 juli 2009

In het kader van het cultuurtoeristisch project 'Op een kier. Verborgen erfgoed in Vlaams-Brabant' vinden er nog twee rondleidingen 'achter de schermen van de Plantentuin' plaats. Ze beginnen telkens aan de hoofdingang om 14u30. Graag vooraf een seintje op 02 260 09 70 of via info@br.fgov.be. Deelnameprijs: € 4 (toegang inbegrepen)

  • Tentoonstelling Kiezelwieren, de glazen longen van onze planeet ontsluierd - van 26 juni tot 27 september 2009

Diatomeeën of kiezelwieren zijn even belangrijk voor de zuurstofproductie op aarde als de tropische regenwouden. In de tentoonstelling wordt uitgelegd wat kiezelwieren zijn en wordt ingegaan op hun wetenschappelijke en praktische toepassingen: van tandpasta tot de koepel van de Hagia Sophia in Istanbul.

  • Tentoonstelling 'Graines de mémoire' (Phet Cheng Suor) - van 15 mei tot 18 oktober 2009

Gestimuleerd en geboeid door de rijkdom van de plantenverzamelingen, keert de kunstenares Phet Cheng Suor terug naar haar Chinees-Cambodjaanse wortels. Gebruik makend van bloemen, bladeren, papier, zaden en plantaardige kleurstoffen creëert ze kimono's uit magnoliabladeren, 'overgangshabijten' uit moerbeibast, kleurrijke plantaardige glasramen, rituele boeken… Ontdek haar botanisch en intens poëtisch universum in de donjon van het Kasteel van de Plantentuin. Meer info

De workshops zijn inmiddels volzet maar er zijn nog plaatsen vrij voor de ontmoetingsmomenten met de artieste. Deze vinden plaats op 28 juni, 12 juli en 27 september 2009 om 15u en 17u in het Nederlands en om 14u en 16u in het Frans. Let op: inschrijven is noodzakelijk (te grote groepen kunnen niet in de toren) info@br.fgov.be - 02 260 09 70                     

  • Paard en kar - elke zondag van april tot september 2009
Ook dit jaar zijn er weer gratis ritjes met paard en kar doorheen onze uitgestrekte Plantentuin. De stopplaatsen zijn aan de Hoofdingang, aan het Plantenpaleis, het Herbetum en aan de Oranjerie.
  • Wandeling Planten op je Bord - 1 juli - 31 augustus 2009

Je ontvangt aan de kassa een gratis folder met info over planten die we in onze Belgische keuken aantreffen: van de aspergeplant tot de vanilleorchidee. Je legt het parcours langsheen deze planten op eigen tempo af.

  •  Gratis bierproeven

Wat krijg je als je, gerst, hop, gist, vruchten en kruiden of zelfs zeewier vakkundig mengt en laat gisten? Juist, de meest Belgische aller dranken: een heerlijk glas bier. Elke zondag in juni en op 12/07 en 16/08 kan je van 14 tot 17u30 in de Oranjerietaverne van de Plantentuin gratis kennis maken met enkele biersoorten.

Musa is de wetenschappelijke naam van de bananenplant.



  • Hangbloemmagnolia's

We kennen magnolia’s als typische lentebodes. Hun opvallende bloemen die als rechtopstaande kaarsen de naakte takken sieren laten weten dat de lente echt beginnen zal. Toch dekt dit beeld niet de hele magnolialading. Er zijn namelijk magnolia’s die pas veel later bloeien, pas nadat de bladeren mooi uitgegroeid zijn.

Hun bloemen staan ook niet rechtop maar bengelen net ondersteboven aan de takken. Deze hangbloemmagnolia’s komen dan ook pas goed tot hun recht wanneer de bomen waaraan ze groeien voldoende groot geworden zijn. Het contrast van de helrode meeldraden met de sneeuwwitte kroonbladeren is spectaculair en ook de geur is bijzonder aangenaam. In de magnoliacollectie van de Plantentuin kan je onder meer de Japanse, de Chinese en de Wilsonhangbloemmagnolia (Magnolia sieboldii, M. sinensis en M. wilsonii) aantreffen; stuk voor stuk prachtige wilde botanische soorten uit het Verre Oosten. De meeste wilde soorten zijn dan ook van daar afkomstig. Men erkent vandaag wereldwijd 245 wilde magnoliasoorten waarvan er meer dan de helft ernstig bedreigd zijn waaronder de Chinese en de Wilsonhangbloemmagnolia. Beide komen voor in de Chinese provincie Sichuan waar men ze nog hooguit op enkele vierkante kilometer kan aantreffen terwijl hun potentieel leefgebied meer dan 22 000 km² is. Hun grootste bedreiging is de mens, die hun bast stroopt om als medicijn te gebruiken.
Musa is de wetenschappelijke naam van de bananenplant.




  • Kaarsen vermomd als kiezelwieren

Vanaf 26 juni kan u in het Kasteel kennis maken met de boeiende tentoonstelling 'Kiezelwieren, de glazen longen van onze planeet ontsluierd'. Wat u zeker zal opvallen is de fascinerende, bijna geometrische schoonheid van deze eencellige wiertjes. Speciaal voor deze tentoonstelling liet de Plantentuin drie unieke kaarsen maken. Elke kaars stelt een kiezelwier voor maar dan honderden malen uitvergroot. Zo kan u een flink exemplaar van deze microscopische juweeltjes mee naar huis nemen.

  • Kawa, koffie ontsluierd: van koffiestruik tot kopje koffie

Een tijd geleden gaf de Plantentuin een mooi geïllustreerd boek uit over de diverse aspecten van koffie. U maakt er kennis met de koffieplanten zelf, met het productieproces van koffie, maar u ontdekt ook hoe Europa kennis maakte met de koffie en hoe België een sleutelrol speelde bij invoeren van de robustakoffie. Naar aanleiding van de ontdekking van een nieuwe cafeïnevrije koffiesoort door een medewerker van de Plantentuin bieden wij dit uniek boek opnieuw aan, tegen de sterk verminderde prijs van € 5!

'Kawa, koffie ontsluierd', een uitgave van de Nationale Plantentuin van België, rijkelijk geïllustreerd ISBN 90-72619-26-9, € 5!

Alleen in de Tuinwinkel vind je het betere tuinboek

The place to be voor plantenliefhebbers!

Om uw exemplaar te reserveren, klik hier.

Musa is de wetenschappelijke naam van de bananenplant.

Uitgever
Nationale Plantentuin van België

Musa komt tot stand binnen de Afdeling Museologie en Educatie met de medewerking van het informaticateam en de Afdeling Levende Collecties.

Eindredacteur
Gert Ausloos

Foto's
Nationale Plantentuin van België, Phet Cheng Suor, Geert van Campenhout, Steven Dessein e.a.

Wilt u Musa ook ontvangen, klik hier en schrijf het woord subscribe in je mailbericht. Gelieve geen signatuur noch andere tekst toe te voegen.

Wilt u niet langer Musa ontvangen, klik hier en schrijf het woord unsubscribe in je mailbericht.

Voor bezoekersinformatie klik hier.

Nationale Plantentuin van België
Domein van Bouchout
Nieuwelaan 38
1860 MEISE

02 260 09 70
info@br.fgov.be