nr. 16, winter 2008

Nieuws uit de Plantentuin

Niet te missen

Plant in de kijker

De Tuinwinkel

Er groeit iets in Meise!
Musa is de wetenschappelijke naam van de bananenplant.


  • Machtige mulch

Onze tuiniers zijn druk in de weer geweest om rond talrijke bomen en tussen de struiken de bodem te bedekken met allerlei materiaal: er wordt gemulcht in de Plantentuin. Een mulchlaag zal onkruid onderdrukken, er zal ook minder erosie en uitspoeling optreden en in droge periodes zal de bodem minder snel uitdrogen. Maar een mulchlaag met organisch materiaal zoals gehakselde bladeren heeft nog andere voordelen. Dit materiaal wordt gegeten en afgebroken door een leger van levende wezens; schimmeltjes, pissebedden en regenwormen die in een gezonde bodem leven. Als resultaat wordt de bodem luchtiger, beter doorlaatbaar en rijker aan humus. Door herhaaldelijk te mulchen imiteren we een natuurlijk proces want in het bos ontstaat op dezelfde wijze gezonde bosgrond. Afhankelijk van de noden van de planten gebruiken wij gehakselde bladeren, uit het domein zelf, of aangekochte dennenschors. Voor de cirkelvormige boomspiegels rond jonge bomen worden ook cacaodoppen gebruikt, een afvalproduct van de chocolade-industrie dat daarenboven nog een lekker geurtje heeft.



  • Een boom vol chocolade: de cacaoboom

Van Sinterklaas tot Nieuwjaar, chocolade valt niet meer weg te denken uit de eindejaarsperiode. Oorspronkelijk komt deze kleine boom, die tot 100 jaar kan worden, uit tropisch Amerika. De stomende regenwouden laten toe dat bladeren, bloemen en vruchten het hele jaar door groeien. De witte bloempjes zijn trouwens piepklein en groeien direct aan de dikste takken en op de stam van de boom, een bijzonder zicht. Slechts 1 op 100 bloempjes groeit uit tot een cacaovrucht. Daarin zitten een 30-tal zaden: ‘cacaobonen’. De Azteken, de oorspronkelijke bewoners van Mexico, gebruikten cacaobonen als betaalmiddel. Maar in Europa haalt men uit gedroogde zaden cacaopoeder en cacaoboter. Als je daar suiker bijvoegt, bekom je zwarte chocolade. Vandaag bevinden de grootste cacaoplantages zich in Afrika, bv. in Ivoorkust. Je kan een echte cacaoboom zien met vruchten en al in de kas Mabundu van het Plantenpaleis (nr. 5 op het bezoekersplan).



  • Expeditie naar Madagaskar

Op vlak van soortverscheidenheid is Madagaskar een bijzonder rijk land. Acht op de tien plantensoorten zijn endemisch, dat wil zeggen dat ze nergens anders ter wereld voorkomen! Dr. Petra De Block, onderzoeker aan de Nationale Plantentuin, bestudeert al jaren Malagassische plantensoorten van de koffiefamilie (Rubiaceae), dat kon u al lezen in een vorige editie. Haar collega, Dr. Damien Ertz, is zopas teruggekeerd van een geslaagde expeditie in samenwerking met de Universiteiten van Luik en Koblenz en het Parc Botanique et Zoologique de Tsimbazaza. Door deze equipe werden voor het Herbarium van de Plantentuin tal van korstmossen verzameld, afkomstig uit verschillende milieus: van regenwoud tot woestijnachtige kustzone. Uit het bestuderen van dat materiaal is er al een nieuwe soort korstmos opgedoken en wie weet wat voor schatten er nog tussen zitten. Er zijn nog vele expedities nodig wil men de volledige flora van dit reuzeneiland in kaart brengen, en de tijd dringt, want door de bevolkingsdruk verdwijnen er planten- en diersoorten aan een duizelingwekkend tempo.



  • Bijeenkomst van de Botanische tuinen van Centraal-Afrika

De Botanische Tuin van Kisantu (DRCongo) verwelkomde in oktober het tweede congres van het netwerk van Centraal-Afrikaanse botanische tuinen. Vertegenwoordigers uit de Democratische Republiek Congo, Congo-Brazzaville, Gabon, Kameroen en Sao Tome namen deel, samen met afgevaardigden uit Madagaskar en Zuid-Afrika. Ook onze Plantentuin was er aanwezig wegens de samenwerking in het kader van de wederopbouw van de Botanische Tuin van Kisantu. Hierdoor is Kisantu het centrale knooppunt van het netwerk geworden.  Er werd informatie en ervaring uitgewisseld en aan de voorbereiding van de deelname aan het wereldcongres voor educatie in botanische tuinen volgend jaar in Durban, Zuid-Afrika. Dit is zeer belangrijk om het isolement van verschillende tuinen te doorbreken. De Centraal-Afrikaanse botanische tuinen hebben een schat aan inheemse planten en veel ervaring op het gebied van bewustwording van de lokale bevolking en toeristen. Ze zijn de ideale vensters op de schitterende Afrikaanse plantenwereld. Eén van de hoofdconclusies van de bijeenkomst was, dat hun sensibiliserende rol i.v.m. het belang van planten nog dient versterkt te worden.



  • De schatten van het Plantentuinarchief

De archieven van de Plantentuin bevatten heel wat interessant studiemateriaal. Vooral de 19e eeuw, toen de instelling nog in Brussel gevestigd was, is goed gedocumenteerd. Een van onze ‘huishistorici’, Dr. Denis Diagre, heeft zopas een inventaris gemaakt van de talrijke plannen die uit die periode dateren. Sommigen ervan werden niet eens uitgevoerd. Je vindt er de handtekeningen op terug van prestigieuse architecten als Tilman-François Suys of van landschapsarchitecten als Edouard André en Louis Fuchs. Meer dan 2 500 negatieven op glas(!) illustreren hoe de Kruidtuin (Botanique) eruit zag, welke planten er toen al waren, en welke kledij de personeelsleden droegen, … Een schat aan informatie leveren ook de contracten, aantekeningen en briefwisseling tussen bijvoorbeeld de directeurs en internationale personaliteiten uit die tijd. Het archief is het geheugen van onze Plantentuin en toont het belang van de kolonies bij de ontwikkeling van de plantkunde in ons land maar ook de veranderingen in het wetenschappelijk denken bijvoorbeeld in het kader van de evolutietheorie. 

Meer weten? Lees het artikel van Denis Diagre-Vanderpelen, D., What shaped the Brussels Botanical Garden (1826-1912)? Botany and its numerous Competitors duetting or duelling?
in: Studies in the History of Gardens and Designed Landscapes, vol. 28, nrs. 3 &4, July-December 2008, p. 400-413.
Te consulteren in onze bibliotheek op dinsdag en donderdag



  • Jaarkaart Plantentuin in een nieuw kleedje

Vanaf 2009 wordt de Jaarkaart vernieuwd en wijzigt de jaarkaartwerking ingrijpend. Naast de gewone Jaarkaart voeren wij de Jaarkaart Gold in. Met de gewone Jaarkaart kan u zo vaak u wil de Plantentuin komen bezoeken. Vanaf 01/01/2009 wordt deze strikt individueel en kost ze  € 15. Als u samen met iemand anders wil komen rondstruinen in de Plantentuin dan dient u beiden een Jaarkaart te hebben. Met de Jaarkaart Gold (€ 25) komt u ook zo vaak de Plantentuin binnen als u wil, maar daarbovenop krijgt u nog een aantal andere voordelen. Zo biedt deze kaart ook toegang tot het Arboretum Kalmthout, één van de mooiste tuinen van het land. Bij de Antwerpse Zoo of Dierenpark Planckendael betaalt u op vertoon ervan slechts het groepstarief, een fikse korting! Tweemaal per jaar wordt u uitgenodigd op een exclusieve activiteit in de Plantentuin en ook de toegang tot de Hobbytuin Zomerhappening is inbegrepen. Van de Jaarkaart Gold bestaat ook een 1+3 versie (40 €), zo kan u drie mensen naar keuze meebrengen om samen mee van de Plantentuin te genieten. Overzicht van alle wijzigingen, voordelen en tarieven.

Musa is de wetenschappelijke naam van de bananenplant.



  • Oh dennenboom, oh dennenboom

Je kan kennismaken met meer dan 350 verschillende naaldbomen van over de hele wereld via een parcours door het uitgestrekte Coniferetum. In deze collectie vind je de minder bekende neefjes van de den en spar zoals de stoere libanonceder of het Siberische dwergje Microbiota. Dankzij een gratis infofolder leer je tevens wat potloden, pesto of antikankermedicijnen met naaldbomen te maken hebben. Tot 15 januari 2009.

  • Plantenportretten, Aquarellen en pentekeningen uit de Plantentuin

 Zes botanische tekenaars uit de Plantentuin van gisteren en vandaag haalden uitzonderlijk hun mooiste werken uit de kast om ze te tonen aan het grote publiek. Met een haast pijnlijke nauwkeurigheid, die de modernste fotografietechnieken nog lang niet kunnen evenaren, worden planten en paddenstoelen afgebeeld om in wetenschappelijke publicaties afgedrukt te worden. Een ontmoeting tussen kunst en wetenschap die je niet mag missen. Tot 1 februari 2009.

  • De magie van de winter

Sommige planten zetten net in het barre winterseizoen hun beste beentje voor. De winterbloei is van een ingetogen en subtiele schoonheid en sommige winterbloeiers verspreiden een heerlijke geur. Kleurrijke twijgen en stammen vallen nu extra op. Kom kennis maken met een vijftigtal planten die in de winter op hun mooist zijn! Maar voorzie stevig schoeisel om zorgeloos van deze winterpracht te komen genieten. Van 16 januari tot 20 maart 2009.

  • Wedstrijd tuinfotografie

Het wereldwijde netwerk van botanische tuinen (Botanic Gardens Conservation International) organiseert ook in 2009 een internationale fotowedstrijd voor tuinfotografie. Alle (amateur)fotografen worden van harte uitgenodigd deel te nemen. Een van de nieuwe categorieën is ‘fotografie in botanische tuinen’. Er zijn schitterende prijzen te winnen en het werk van de 100 finalisten zal tentoongesteld worden in de vermaarde Botanic Gardens Kew (Londen). Inschrijven kan nog tot 31 januari 2009. Meer info en foto’s van de finalisten 2008

Musa is de wetenschappelijke naam van de bananenplant.



  • Zoete limoenen en groene appelsienen

De verzamelnaam voor citroenen (Citrus limon), sinaasappelen (C. sinensis) en co is citrusvruchten. Deze vruchten ontwikkelen zich aan kleine immergroene bomen, oorspronkelijk afkomstig uit subtropisch Azië. In het wild bestaan er slechts een handvol soorten, maar deze hebben de eigenschap dat ze vaak spontane mutaties vertonen en makkelijk met mekaar en hun nakomelingen kruisen. In het zuiden van China worden citrusbomen sinds mensenheugenis gecultiveerd. Hiernaar verwijzen namen als sinaasappel (appel van China) of mandarijn (C. reticulata), gezagsdrager van de Chinese keizer.

Vandaag bestaan er duizenden selecties en variëteiten, zo zijn er bijvoorbeeld zoete limoenen (C. limettioides), of bittere sinaasappelen (C.aurantium). Met de schil van deze laatste worden onder meer witbier en oranjebitterlikeuren op smaak gebracht terwijl olie uit de schil van de bergamotappelsien (C. bergamia) voor het aroma van eau de cologne en earl-greythee zorgt. 

Leuk om weten is dat appelsienen en andere citrusvruchten wanneer ze in de warme tropen gekweekt worden, hun mooi kleurtje moeten missen. Zelfs wanneer ze rijp zijn, zijn ze nog groen. Enkel tijdens koudere nachten zal het natuurlijk voorkomende groene chlorofyl in de schil afgebroken worden. Hierdoor worden andere natuurlijke kleurstoffen duidelijk zichtbaar waardoor de citrusvruchten hun aantrekkelijke kleur krijgen. In de Lentekas van het Plantenpaleis (nr. 5 op het bezoekersplan) kan je in het Aziatische hoekje kennismaken met onze boom vol pomelo's of grapefruits (C. x paradisi). Je ziet op de foto dat ze dit jaar aardig gelukt zijn!

Musa is de wetenschappelijke naam van de bananenplant.
  • Ideale cadeautjes voor een gezellige Kerst

Met Kerst mogen kaarsen niet ontbreken. De Tuinwinkel biedt een assortiment kaarsen in de mooiste vormen en kleuren die een warme kerstsfeer garanderen, gewoon om je huis te decoreren of om als geschenk te geven.

Op zoek naar een niet te duur en boeiend plantenboek? Kom in de Tuinwinkel eens snuffelen in onze bakken met aanbiedingen. Je vindt er boeken voor elke beurs en voor elke plantensmaak. Van kinderboeken over mooie kijkboeken tot een boeiende introductie op tuinarchitectuur. Prijzen vanaf € 5.

Alleen in de Tuinwinkel vind je het betere tuinboek

The place to be voor plantenliefhebbers!

Om uw exemplaar te reserveren, klik hier.

Musa is de wetenschappelijke naam van de bananenplant.

Uitgever
Nationale Plantentuin van België

Musa komt tot stand binnen de Adeling Museologie en Educatie met de medewerking van het informaticateam en de Afdeling Levende Collecties.

Eindredacteur
Gert Ausloos

Foto's
Nationale Plantentuin van België

Wilt u Musa ook ontvangen, klik hier en schrijf het woord subscribe in je mailbericht. Gelieve geen signatuur noch andere tekst toe te voegen.

Wilt u niet langer Musa ontvangen, klik hier en schrijf het woord unsubscribe in je mailbericht.

Voor bezoekersinformatie klik hier.

Nationale Plantentuin van België
Domein van Bouchout
Nieuwelaan 38
1860 MEISE

02 260 09 70
info@br.fgov.be