nr. 14, zomer 2008

Nieuws uit de Plantentuin

Niet te missen

Plant in de kijker

De Tuinwinkel

Er groeit iets in Meise!

Winnaars van het boek 'Planten, een andere kijk' / 'Plantes, un autre regard'

In vorige editie peilden we naar uw opinie over deze nieuwsbrief. De resultaten waren verbluffend, de meeste mensen zijn blijkbaar zeer tevreden over Musa. Uit de inzendingen trok een onschuldige hand 10 personen die het boek 'Planten, een andere kijk' of 'Plantes, un autre regard' , een interessant en praktisch boek over giftige planten, uitgegeven door de Plantentuin, weldra thuisgestuurd krijgen: Claudio Romanini, Jeroen Vandenborre, Kristel Keppens, Cécile Desclodures, Maurits Josson, Roger Mebis, Lieve Marechal, Bart Pijpers, Catherine Leclercq en Dominique Bricart.

Met nogmaals onze dank aan iedereen die de enquête invulde.

Musa is de wetenschappelijke naam van de bananenplant.


  • Twee gloednieuwe koffiesoorten beschreven!

Dr. Piet Stoffelen van Plantentuin is één van de wereldspecialisten op het gebied van de koffiefamilie. Onlangs beschreef hij twee nieuwe koffiesoorten. Beide nieuwe soorten kunnen interessant zijn voor de koffie-industrie. De Charrierkoffie (Coffea charrieriana) levert koffiebonen op die van nature geen cafeïne bevatten, wat mogelijk kan leiden tot natuurlijk cafeïnevrije koffie.

Een tweede soort, de Anthonykoffie (Coffea anthonyi) is zelfbestuivend, dit in tegenstelling tot de commerciële soorten. Dit betekent dat de planten van deze soort zichzelf kunnen bestuiven, er zijn geen andere planten nodig om tot de vorming van zaden, de koffiebonen, te komen, wat de productie van koffiebonen erg zou kunnen vergemakkelijken.

De namen van deze nieuwe soorten verwijzen respectievelijk naar Dr. Charrier en Dr. Anthony, beiden wetenschappers van het ‘Institut de Recherche pour le Développement’ in Montpellier van waaruit de expeditie naar Kameroen ondernomen werd. Zij deden beroep op Dr .Stoffelen om de nieuwe soorten wetenschappelijk te klasseren.


  • Bloembol van 18 kg geplant!

In de kas Mabundu van het Plantenpaleis (nr. 5 op het bezoekersplan) zijn zopas twee gigantische potten verschenen. De volgende maanden en jaren gaan we deze met argusogen volgen. In elke pot is immers een knol opgeplant van de befaamde reuzenaronskelk (Amorphophallus titanum). We kregen deze knollen van onze collega's van de Botanische Gärten te Bonn. De grootste woog 18 kg en de kleinere ‘slechts’ 9,7 kg. De knollen hebben een constante hoge temperatuur van minstens 24°C nodig en een hoge luchtvochtigheid.

In de natuur groeien de planten dan ook in de stomende regenwouden van Sumatra. In een groeiseizoen produceert de knol ofwel één blad ofwel een reusachtige bloeiwijze. Bij grote knollen kan het blad wel 6 meter hoog worden! Nu ogen de potten nog wat leeg maar beide knollen in Mabundu zijn begonnen aan de vorming van een blad. Echt spectaculair wordt het pas wanneer de bloeiwijze wordt gevormd. Een reusachtige aronskelk van ongeveer 3 meter hoog die een indrukwekkende stank produceert om aasinsecten aan te trekken. Hopelijk gaat één van de knollen de komende jaren bloeien.



  • Het API-project, uitmuntendheid beloond

Na vier jaar intens monnikenwerk, is het API-project (African Plants Initiative) in de Plantentuin afgerond. Dit project werd gefinancierd door de Andrew W. Mellon Foundation (VS). Van 22.300 Afrikaanse planten uit het herbarium werden digitale beelden gemaakt, alle gegevens werden geverifieerd en deze schat aan informatie werd opgeslagen in de digitale API-bibliotheek (www.aluka.org).

Wereldwijd deden 50 instellingen mee om zoveel mogelijk informatie over Afrikaanse planten digitaal te verzamelen. Het gaat hier bovendien over typespecimens, dit zijn de unieke herbariumspecimens die een plantensoort identificeren. Een soort van identiteitskaart van een plantensoort en vaak het eerste specimen van die soort dat door wetenschappers ingezameld werd. Door het API-project is de informatie over Afrikaanse planten nu wereldwijd makkelijk toegankelijk, ook voor Afrikaanse onderzoekers.

Dankzij de ervaring opgedaan in het API-project haalde Meise een nieuw project binnen om ook alle niet-Afrikaanse typespecimens uit ons herbarium te digitaliseren.



  • Kleurstoffen, een rijkdom van oudsher

Wist je dat planten ons zelfs kleurstoffen leveren? Van in de oudheid gebruikt men plantenextracten als natuurlijke verfstof om textiel te kleuren. Voor geel gebruikte men wouw (Reseda luteola) en meekrap (Rubia tinctorum, zie afbeelding) leverde rode kleurstof. De Britse archeoloog Carter vond in het graf van Toetanchamon (ca. 1330 vC) stoffen gekleurd met meekrap! Uit de wortel van alkanna (Alkanna tinctoria) werd een paarse kleurstof gewonnen die tot voor kort ook aan wijn en voedingsmiddelen werd toegevoegd.

Volgens Julius Caesar wreven de Britten, voor de strijd, hun lichaam in met blauwe indigotine uit de bladeren van wede (Isatis tinctoria). Later werd voor textiel het gebruik van wede verdrongen door de indigostruik (Indigofera tinctoria). Tegenwoordig worden nog enkele kleine merken van jeans hiermee gekleurd. De meeste van deze planten kan je vinden in het Herbetum (nr. 17 op het bezoekersplan).



  • De waterhyacint: een plant met twee gezichten!

De waterhyacint (Eichhornia crassipes) is afkomstig uit het Amazonebekken in Brazilië. Haar gezwollen bladstelen bevatten lucht, zo blijft de plant op het wateroppervlak drijven. Haar onwezenlijk mooie lichtmauve bloemen kan je in de zomer in Mabundu (Kas J van het Plantenpaleis) bewonderen.

Maar de plant is wereldwijd ook bekend als een invasieve pestsoort. In de tropen, buiten haar natuurlijk verspreidingsgebied, waar ze geen natuurlijke vijand heeft kan de plant zich vliegensvlug vermenigvuldigen met kindplantjes. Zo ontstaan immense drijvende matten die inheemse dieren en planten verdringen en die de scheepvaart hinderen. Wereldwijd wordt de plant bestreden met herbiciden, biologische bestrijdingmiddelen zoals rupsen en kevers (biocontrole) en met de mechanische verwerking tot veevoeder en compost.

Maar de plant heeft ook positieve eigenschappen, zo kunnen de fijne wortels het water zuiveren door vervuilende stoffen te absorberen. Door haar enorme groeikracht produceert ze jaarlijks meer dan 100 ton organisch materiaal per hectare, dit kan bijvoorbeeld als bodemverbeteraar gebruikt worden.


  • Met de mp3 naar de Plantentuin!
Dit voorjaar ging de Brusselse Museumraad van start met het project 'MuseumTalks'.  Dit zijn alternatieve mp3-audiogidsen voor zo'n 35 Brusselse musea, ingesproken door artiesten, mediafiguren, Brusselse TOF People, maar ook door ‘gewone’ museumbezoekers. In een tweetal minuten hoor je hun originele commentaren bij voorwerpen die hen op een bijzondere manier zijn bijgebleven. Dit alles in niet minder dan 25 verschillende talen! Je kan de MuseumTalks makkelijk doorzoeken op museum, thema of taal. Klik op de mp3’s van je keuze en luister direct vanachter je scherm.

Er zijn momenteel al meer dan 100 fragmenten beschikbaar en dit aantal zal nog groeien. Voor de Plantentuin kan je een Spaans fragment beluisteren over de cacaoboom, een Nederlands over de mammoetboom (zie foto), een Frans over de bomen in het algemeen en een Engels stukje over het Herbetum. En verder is er Julien Vrebos die van op de triomfboog aan het Legermuseum vertelt over Leopold II of  Peter Van de Veire over de opgezette dieren in het Afrikamuseum.

Zin gekregen in meer? Download gratis de leukste MuseumTalks op je gsm of mp3 en trek ermee naar de musea voor de real stuff. 

Musa is de wetenschappelijke naam van de bananenplant.




Wandelingen

  • Historische wandeling – nog tot 30 juni 2008

Waar bevindt zich de Koninginnendreef?  Waar stond het 'Kasteel van d'Hoogvorst'?  Wil je meer te weten komen over de 18e eeuwse Engelse Landschapsstijl of over het Pachthof, de boerderij van het Kasteel van Boechout?  Deze folder neemt je mee door de boeiende geschiedenis van het Domein, het landschap en de Plantentuin.  

  • Planten op uw bord - van 1 juli tot 31 augustus 2008

Maak kennis met de planten waar we zoveel lekkers aan te danken hebben, van chocolade en boekweitpannenkoeken over spaghetti tot cola. Een folder boordevol weetjes over de planten die u in de Belgische keuken aantreft, neemt u mee doorheen de Plantentuin.

Leg deze wandelingen af op eigen tempo dankzij de folder met plan en info, gratis te verkrijgen aan de kassa.





Hobbytuin Zomerhappening - van 6 tot 8 juni 2008

We verwachten u allemaal op de veertiende editie van de Zomerhappening,een boeiend tuingebeuren voor de enthousiaste tuinliefhebber. Veel informatie over tuinieren, stekken, zaaien en kweken, bijzondere planten, tuinmeubilair en -materiaal. Er zijn ook heel wat kunstwerken te bewonderen. Info 014 / 28 60 80.

Gratis ritje met paard en kar - nog tot oktober 2008

Om het andere weekend voeren twee trotse Brabantse trekpaarden u 's namiddags door de Plantentuin. Ga rustig zitten in onze kar en bewonder het historische domein met zijn Kasteel, serres en reusachtige plantenverzamelingen. De ideale manier om met het hele gezin van de Plantentuin te genieten. Op- en afstappen kan op verschillende locaties. Het ritje is in het toegangsticket inbegrepen.  

Wanneer kan je nog genieten van de ritjes met paard en kar?

14, 15, 28, 29 juni;  12, 13, 26, 27 juli; 16, 17, 30, 31 augustus;  13, 14, 27, 28 september en 11, 12, 25, 26 oktober.

Tentoonstellingen

  • Lang leve de banaan - van 31 mei tot 12 oktober 2008

Deze kromme vrucht is wereldwijd bekend en geliefd. Maar wist je dat er zowat duizend verschillende soorten en rassen bestaan? In de tropen teelt men een schat aan soorten. De bakbanaan is er trouwens het basisvoedsel voor meer dan 400 miljoen mensen. In onze tuinen komen winterharde soorten stilaan in de mode, terwijl je ook bananenplanten meer en meer als kamerplant ziet opduiken.

Bananen zitten vol energie maar er kunnen grote verschillen zijn. Zo bevatten bananensoorten met geel of oranje vruchtvlees 100 keer meer vitamine A dan witte bananen. Jammer toch dat wij als westerlingen sinds de jaren ’50 nog slechts 1 soort consumeren. Deze exportbananen worden tegenwoordig in grootschalige monoculturen gekweekt. Slechts één soort telen betekent nochtans vragen om problemen. Eén ziekte kan dan immers in één klap de oogst vernietigen.  Gebruik maken van de diversiteit van de bananen biedt oplossingen voor dergelijke problemen. Deze tentoonstelling is een warm pleidooi voor de ongekende biodiversiteit van een alledaagse vrucht.

  • Kunst uit Zimbabwe - nog tot 2 november 2008

De hedendaagse beeldhouwkunst uit Zimbabwe is geroemd over de hele wereld.   Geïnspireerd door de spirituele tradities die het land rijk is worden serpentijn, marmer en halfedelstenen verwerkt tot modern ogende sculpturen. Te koop en te keur in en rond de Oranjerie.

Musa is de wetenschappelijke naam van de bananenplant.



  • De purgeernotenboom, groen goud in de woestijn

Van de  purgeernoot (Jatropha curcas), een kleine boom van oorsprong uit Midden-Amerika en verwant aan de rubberboom (Hevea brasiliensis), werd vroeger een sterk laxeermiddel gemaakt maar ook hoestsiroop en een ontsmettingsmiddel. Inmiddels wordt de purgeernoot op alle continenten vaak als pioniersplant aangeplant in tropische woestijngebieden, omdat hij zo goed bestand is tegen de droogte. Rond akkers geplaatst, speelt hij een belangrijke rol, want hij houdt bodemerosie door water en wind tegen. Daarenboven beschermt deze levende, giftige omheining de oogst tegen grazende dieren en worden sprinkhanen door zijn afstotende geur op afstand gehouden! Ook in onze moderne energiegedreven maatschappij, kunnen purgeernoten een belangrijke rol innemen. De zaden bevatten 35% olie die als brandstof kan dienen om diesel, hout of steenkool perfect te vervangen. Jatropha-olie is een milieuvriendelijke, betaalbare en hernieuwbare energiebron. Kom deze plant voor de toekomst bekijken in Mabundu (Kas J van het Plantenpaleis).

Musa is de wetenschappelijke naam van de bananenplant.
  • Cool voor kids in de tuin!

Lok je snuiters weg van games en TV met onze nieuwe collectie 'Kids in the garden!' Een schopje en schoffel, tuintas of kniematje kan hen stimuleren om van de tuin te genieten. Zelfs in de regen kunnen zij profijt doen van de gezonde buitenlucht gewapend met een schattig parapluutje of regenjasje!

  • Kleurrijk. Gebruik van kleur in de tuin

Kleuren spelen de hoofdrol in dit boek: bloemen en bladeren in allerlei tinten vormen de basis van inspirerende borders. Eigentijdse tuinontwerpers laten zien dat kleur een boeiend ontwerpelement is, ook voor meubilair, bestrating en muren. Door de prachtige foto’s krijg je de kriebels om in eigen tuin aan de slag te gaan, waarbij de boekenlegger met handige kleurenwijzer een hulp is voor het vinden van stijlvolle kleurencombinaties!

Kleurrijk. Gebruik van kleur in de tuin, door Modeste Herwig, uitgegeven door Groenboekerij, 2007, 160 blz. + boekenlegger met kleurenwijzer, prijs: € 27,50.

Alleen in de Tuinwinkel vind je het betere tuinboek

The place to be voor plantenliefhebbers!

Om uw exemplaar te reserveren, klik hier.

Musa is de wetenschappelijke naam van de bananenplant.

Uitgever
Nationale Plantentuin van België

Musa komt tot stand binnen de Adeling Museologie en Educatie met de medewerking van het informaticateam en de Afdeling Levende Collecties.

Met dank aan Francine Demuylder voor haar bijdrage.

Eindredacteur
Gert Ausloos

Foto's
o.a. Botanische Gärten Bonn, Paul Borremans en Frieda Billiet.

Wilt u Musa ook ontvangen, klik hier en schrijf het woord subscribe in je mailbericht. Gelieve geen signatuur noch andere tekst toe te voegen.

Wilt u niet langer Musa ontvangen, klik hier en schrijf het woord unsubscribe in je mailbericht.

Voor bezoekersinformatie klik hier.

Nationale Plantentuin van België
Domein van Bouchout
Nieuwelaan 38
1860 MEISE

02 260 09 70
info@br.fgov.be