nr. 12, winter 2007

Nieuws uit de Plantentuin

Niet te missen

Plant in de kijker

De Tuinwinkel

Er groeit iets in Meise!
Musa is de wetenschappelijke naam van de bananenplant.


De grootste van de twee broodbomen, bengelend aan een torenkraan.
  • Oudste potplanten ter wereld met torenkraan verhuisd

Om de volgende fase van de renovatie van het Plantenpaleis voor te bereiden werden opnieuw twee kassen leeggemaakt. De laatste planten die verhuisd werden zijn twee grote palmvarens. Het gaat hier om Oostkaapse broodbomen (Encephalartos altensteinii). Het zijn de oudste levende planten in de Plantentuin met een gewicht van meer dan 3 ton.

Waarschijnlijk werden ze tegen het eind van de 18e eeuw in Europa ingevoerd uit de Kaap. De planten worden voor het eerst vermeld in onze plantencatalogus van 1842. We hebben hem dus al minstens 165 jaar in collectie. Volgens een verslag van 1859 had de grootste plant toen een stamhoogte van 1m40. De huidige grootte van de plant laat vermoeden, dat hij minstens 300 jaar oud is.

Deze kranige oudjes werden nu dus opnieuw verhuisd, voorlopig staan ze in een oranjeriekas. Later zullen ze opnieuw aan het publiek getoond worden in een gepaste omgeving. De Nationale Plantentuin spaarde kosten nog middelen om de twee oudste potplanten van het land -wellicht van de wereld - te verhuizen!



De zeldzame Patagonische cipres, een aanwinst voor ons Coniferetum
  • Zeldzame Chileen in het Coniferetum

Een tijdje geleden werd het Coniferetum (nr. 18 op het bezoekersplan) uitgebreid met een zeldzame aanwinst: een exemplaar van de Patagonische cipres (Fitzroya cupressoides), een conifeer met mooie, fijn vertakte twijgen. Deze boomsoort is in haar natuurlijk verspreidingsgebied ernstig bedreigd, vooral door ongebreidelde houtkap.  Er blijven slechts weinig volwassen exemplaren over.

De plant wordt in heel weinig plantentuinen gekweekt. Bovendien bleek uit recent onderzoek dat bijna alle planten in de Europese plantencollecties afkomstig waren van dezelfde moederplanten. Nu kan je geen enkele soort in stand houden door steeds verder te blijven kweken met dezelfde planten. Inteelt komt geen enkele soort ten goede, ook planten niet.

Ons boompje is afkomstig van zaad van planten met een gekende wilde oorsprong in Chili. Dit verzekert ons dat het een uniek exemplaar is. Hierdoor vergroot hij de genetische variatie van de Patagonische cipres in cultuur en draagt hij bij tot de instandhouding van de soort.



Jonge stekken van de collectie Marantaceae.
  • Doorzettingsvermogen redt collectie Marantaceeën

In Musa 10 meldden we u al dat de collectiekas van de 'Marantaceeën' reddeloos verloren was. Gelukkig kon de plantencollectie gered worden. De opengescheurde serre werd tijdelijk gestut en de waardevolle planten geëvacueerd. Dankzij het organisatietalent van het team van het Plantenpaleis werd de klus geklaard.

De 63 soorten kruidachtige planten, afkomstig uit het tropisch regenwoud, werden uitgegraven en opgepot. In een andere kas werd ruimte vrijgemaakt. Een echte race tegen de klok want Marantaceeën zijn zeer gevoelig voor de koude en hebben de bescherming van een serre nodig.

Deze collectie is bijzonder waardevol; ze herbergt een aantal soorten uit Centraal-Afrika die je in geen enkele andere plantentuin vindt. Na de verzameling orchideeën is de collectie Marantaceeën de tweede die in allerijl verplaatst moest worden. De uitwijkmogelijkheden binnen het Plantenpaleis geraken stilaan op.



Korstmossen vallen pas goed op als de bladeren van de bomen zijn.
  • Korstmos geseind ... leven verschijnt !

Onlangs bestudeerde Dr. Ertz van onze plantentuin de korstmossen op de nieuwe Belgische zuidpoolbasis. Korstmossen zien er wel uit als een korst, maar het zijn geen mossen. Elk korstmos bestaat uit twee levensvormen: een groenwier of een blauwwier enerzijds en een schimmel anderzijds. Beide partners halen hun voordeel uit dit samenlevingsverband, het is een echte symbiose.

Wereldwijd zijn er ongeveer 18 000 soorten geïdentificeerd. Het zijn echte overlevingskunstenaars, ze weerstaan temperaturen kouder dan –30°C en kunnen bijna totale uitdroging overleven. Ze zijn dan ook zeer belangrijk in het hooggebergte en in de poolgebieden; in het hoge Noorden vormen ze vaak het enige voedsel voor de rendieren.

Korstmossen zijn ook gevoelig voor luchtvervuiling en hun voorkomen wijst op zuivere lucht; in milieustudies worden ze gebruikt als bio-indicatoren. In de Plantentuin kan je korstmossen vinden als groene, bruine of grijze vlekken op boomstammen of stenen. Tijdens de wintermaanden vallen ze extra op.



Winterzonnetje schijnt door de takken van de naakte bomen.
  • Bomen in hun blootje

In de herfst verliezen de bomen in onze streken hun bladeren. Deze verkleuren en vallen af. Nochtans zijn groene bladeren onmisbaar voor de plant, hierbinnen grijpt immers de fotosynthese plaats. Met behulp van zonlicht worden koolzuurgas uit de lucht en water uit de bodem omgezet tot de basisbestanddelen van alle planten: suikers. Het koolzuurgas dringt het blad binnen langs kleine openingen aan de onderzijde van elk blad, dit zijn de huidmondjes. Door deze te openen of te sluiten kan de plant de toevoer van koolzuurgas regelen. Wanneer ze openstaan zal de plant echter ook veel water verdampen.

Met hun wortels moeten de planten dit water uit de bodem opnemen en via een inwendig netwerk van buizen wordt het naar de bladeren gevoerd. Maar in de winter wanneer het vriest kunnen de planten geen water opnemen, het is bevroren. Om waterverlies te beperken werpen de bomen in onze streken hun bladeren af in de winter, ze gaan in winterrust. Mochten ze dit niet doen dan zouden ze letterlijk sterven van de dorst.

Musa is de wetenschappelijke naam van de bananenplant.


Een van Mark Edwards' beroemde foto's.
  • Hard Rain - nog tot 31 december 2007

Deze beklijvende fototentoonstelling is geïnspireerd op de intrigerende song "A Hard Rain‘s A Gonna Fall" van de Amerikaanse zanger Bob Dylan. De schitterende foto's van de Britse fotograaf Mark Edwards tonen duidelijk dat de mensheid wereldwijd met een aantal grote problemen geconfronteerd wordt zoals vervuiling, honger en klimaatswijzigingen. Te bekijken aan de zuidkant van het Plantenpaleis.



Sneeuw in het Coniferetum, betoverend mooi!
  • Coniferenwandeling - nog tot 15 januari 2008

In de overweldigende coniferencollectie van de Nationale Plantentuin staat u oog in oog met maar liefst 350 soorten naaldbomen van over heel de wereld. U zal raar opkijken wat voor eigenaardige familieleden onze doodgewone kerstboom allemaal heeft: de kruipende spar (Picea abies ‘Procumbens’) of de elegante sikkelcipres (Cryptomeria japonica), om er maar twee te noemen. Ze zijn niet enkel mooi om naar te kijken, maar vaak ook erg nuttig! Zo leveren coniferen ons grondstoffen voor bijvoorbeeld pestosausjes en potloden. Dit en nog veel meer kan je ontdekken op de coniferenwandeling.

Folder met plan en info gratis te verkrijgen aan de kassa en in de Tuinwinkel. Zo kan je de wandeling in eigen tempo afleggen.



De toverhazelaar bloeit al tijdens de eerste dagen van het nieuwe jaar.
  • Winterwandeling - van 16 januari tot 20 maart 2008

Sommige planten zetten net in het barre winterseizoen hun beste beentje voor. De winterbloei is van een ingetogen en subtiele schoonheid en sommige winterbloeiers verspreiden een heerlijke geur. Kleurrijke twijgen en stammen vallen nu extra op. Kom kennis maken met een vijftigtal planten die in de winter op hun mooist zijn! Maar voorzie stevig schoeisel om zorgeloos van deze winterpracht te komen genieten.

Folder met plan en info gratis te verkrijgen aan de kassa en in de Tuinwinkel. Zo kan je de wandeling in eigen tempo afleggen.

Musa is de wetenschappelijke naam van de bananenplant.



De kolaboom

  • De kolaboom, van bruidsschat tot werelddrank

In 1886 ontwikkelde apotheker J. Pemberton, in Atlanta in de VS, een karamelkleurig brouwsel en verkocht het als verfrissend geneesmiddel tegen hoofdpijn. Vandaag is colafrisdrank een mega business geworden: Coca Cola! Het meest typische ingrediënt is de kolanoot. Dit is het zaad van de kolaboom (Cola acuminata), een kleine boom uit West-Afrika. De boom heeft grote, elliptische, donkergroene bladeren. Een ingenieus mechanisme onder aan de bladsteel laat toe dat het blad bij hevige regen kan doorbuigen en niet afscheurt van de tak.

Van oudsher speelt de kolanoot een centrale rol in de Afrikaanse maatschappij. Zo worden noten gekauwd om moeheid en honger tegen te gaan of migraine en indigestie te behandelen. Door hun stimulerend effect worden ze zeer gegeerd als afrodisiacum. De kolanoot is in Afrika zo waardevol, dat hij zelfs als bruidsschat wordt gegeven. Als symbool van gastvrijheid kan je bij een bezoek kolanoten aangeboden krijgen. Doen wij dat trouwens ook niet elke keer we voor een vriend een colaatje uitschenken? Te bekijken in de serre Mabundu van het Plantenpaleis (nr. 5 op het bezoekersplan).

bladeren bloemen vruchten met zaden, de zogenaamde kolanoten

Musa is de wetenschappelijke naam van de bananenplant.


Een van de aquarellen van E. Klopfenstein
  • De West-Europese orchideeën, ontmoeting tussen kunst en wetenschap

De Nationale Plantentuin heeft, in 5 bundels, 60 reproducties van prachtige aquarellen van West-Europese orchideeën gepubliceerd in formaat 28 x 41cm.

Elisa Klopfensteins werk wordt gedreven door een artistieke passie voor orchideeën. Niet alleen in de kunstenaarswereld maar ook in de wetenschappelijke wereld wordt haar werk zéér op prijs gesteld. Zo ontving ze talrijke onderscheidingen waaronder de prestigieuze gouden medaille voor het beste wetenschappelijke werk op het Orchideeën Wereldcongres te Glasgow in 1993.

Bij elke reproductie hoort tevens een beknopte beschrijving van de orchideeënsoort, haar verspreiding, ecologie en andere wetenswaardigheden.

Elk van de 5 bundels is afzonderlijk te koop. De complete serie van 60 reproducties is verkrijgbaar in een schitterende geschenkmap.

De woorden van John Keats indachtig, “A thing of beauty is a joy for ever”, is dit een stijlvol kerstgeschenk om nooit te vergeten.

West European Orchids (Fasc. 1-5), door Elisa Klopfenstein, uitgegeven door de Nationale Plantentuin van België, 1994, prijs per farde: 26 Euro, prijs voor de 5 fardes: 124 Euro, prijs voor de 5 fardes in luxe-box: 141 Euro.



Het grote boek voor de kleine tuin

  • Het grote boek voor de kleine tuin

Dit is het meest complete boek voor alle kleine tuinen. Dankzij slimme ontwerpen, hulp bij plant- en materiaalkeuze en tips voor tuinmeubels en accessoires, verander je zelfs het kleinste hoekje of gaatje buiten in een tuin om trots op te zijn. De bekende tuinarchitect John Brookes kan uit een enorme ervaring putten om zijn topideeën met jou te delen. Een kerstcadeau waar elke tuinliefhebber echt veel aan heeft!

Het grote boek voor de kleine tuin, door John Brookes, uitgegeven door Terra Lannoo, 2007, 352 blz., prijs: 24,95 euro.

 

Alleen in de Tuinwinkel vind je het betere tuinboek

The place to be voor plantenliefhebbers!

Om uw exemplaar te reserveren, klik hier.

Musa is de wetenschappelijke naam van de bananenplant.

Uitgever
Nationale Plantentuin van België

Musa komt tot stand binnen de Adeling Museologie en Educatie met de medewerking van het informaticateam en de Afdeling Levende Collecties.

Met dank aan Francine Demuylder voor haar bijdrage.

Eindredacteur
Gert Ausloos

Foto's
o.a. Bob Van Mol, Paul Borremans, Francine Demuylder en Mark Edwards

Wilt u Musa ook ontvangen, klik hier en schrijf het woord subscribe in je mailbericht. Gelieve geen signatuur noch andere tekst toe te voegen.

Wilt u niet langer Musa ontvangen, klik hier en schrijf het woord unsubscribe in je mailbericht.

Voor bezoekersinformatie klik hier.

Nationale Plantentuin van België
Domein van Bouchout

Nieuwelaan 38
1860 MEISE

02 260 09 70
info@br.fgov.be